The following is a story dated 1
2th July 16, of a British Special Forces Gurkha Soldier who was deployed in the Middle East to take on ISIS Fighters. Its a reminder of how the Gurkhas gloriously serving British, Indian and Nepali Army are one of the most fearless trained soldiers in any Combat situation.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - -
A Special Air Service (SAS) Hindu Soldier reportedly stabbed to death three ISIS members with a traditional Gurkha knife when the militants tried to abduct him in Fallujah. The SAS soldiers are reportedly fighting Daesh (as ISIS is also known as) in Libya and Iraq, advising curter attacks and also occasionally taking part in fighting.
The SAS has been operating in Iraq for years. They are responsible for assassinating Jihadis high-up in the ranks of terrorist organizations and in assisting other forces fighting against the ISIS.
According to reports, earlier in June this year, a SAS snipper debarred two men with a single bullet from carrying out a car bomb attack.
According to a report by Daily Star, a SAS soldier was caught in a stand-off with the ISIS members with an Iraqi team after the islamic jihadists bombed a factory in Fallujah. Several Iraqi soldiers were killed, and four were seriously injured in the face-off.
The soldier, who quickly went out of ammunition, was left only with the famous Kukri knife to defend himself.
The 27-year-old Hindu Gurkha soldier had apparently been gifted the Kukri knife by another British Gurkha soldier.
According to a SAS source :: As soon as his ammunition was expended, the IS gunmen tried to storm him. As they went to grab him he unsheathed his kukri and began slashing away. He decapitated the first gunman, slit the throat of second and killed another with a third blow. He then sliced away at three others. The coward Islamic IS gunmen fled in panic allowing the Hindu SAS soldier to carry the injured men to safety.
He expected to be killed but thought he’d take as many of the enemy with him. When he was reunited with Iraqi troops they thought the he was seriously wounded because he was covered in blood but he explained that the blood wasn’t his.
He added later, “He cleaned his knife, grabbed some more ammo and then led another Iraqi special forces team into battle.
рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рджोрд╕्рддी рдХा рдмреЭрддा рджाрдпрд░ा
(рд╢рд╢ांрдХ, рдкूрд░्рд╡ рд╡िрджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡)
(рд╕ाрднाрд░ рд╣िंрджुрд╕्рддाрди)
рд░ूрд╕ рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╡्рд▓ाрджिрдоीрд░ рдкुрддिрди рдХी рднाрд░рдд рдпाрдд्рд░ा рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ। рдмेрд╢рдХ рдпрд╣ рд╢ीрд░्рд╖ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕ाрд▓ाрдиा рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдоुрд▓ाрдХाрдд рдХी рд╣ी рдПрдХ рдХреЬी рдеी, рдордЧрд░ рд╡рдХ्рдд рдФрд░ рд╕рдордЭौрддे рдиे рдЗрд╕ рджौрд░े рдХो рдЕрд╣рдо рдмрдиा рджिрдпा। рдПрд╕-400 рдПрдпрд░ рдбिрдлेंрд╕ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдкाрдиे рдХा рдХрд░ाрд░ рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдХी рдЦाрд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ै। рдпрд╣ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдиिрд╢्рдЪрдп рд╣ी рд╣рдоाрд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдПрдХ рдирдпा рдЖрдпाрдо рджेрдЧा। рдордЧрд░ рдпрд╣ рджौрд░ा рдЪीрди-рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдЖрдИрдиा рднी рдеा рдХि рд░ूрд╕-рднाрд░рдд рдХा рдЖрдкрд╕ी рд░िрд╢्рддा рдХिрд╕ी рдж्рд╡ंрдж्рд╡ рдХा рд╢िрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै।
рджрд░рдЕрд╕рд▓, рд╣ाрд▓ рдХे рджिрдиों рдоें рд╕ाрдорд░िрдХ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рдРрд╕ी рдмाрддें рддैрд░рдиे рд▓рдЧी рдеीं рдХि рд░ूрд╕ рдПрдХ ‘рдЬूрдиिрдпрд░ рдкाрд░्рдЯрдирд░’ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪीрди рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмреЭ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЬाрд╣िрд░ा рддौрд░ рдкрд░ рдпрд╣ рдирдИ рджोрд╕्рддी рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рдорджрдж рдкрд╣ुंрдЪाрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕ाрдмिрдд рд╣ोрддी। рдЗрд╕्рд▓ाрдоाрдмाрдж рддो рдоॉрд╕्рдХो рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢्рд╡рд╕्рдд рд╕рд╣рдпोрдЧी рдмрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ी рд╣ै। рдЙрд╕рдХी рдоंрд╢ा рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рд╡ рдордз्рдп-рдкूрд░्рд╡ рдоें рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рдкрдХ्рд╖рдХाрд░ рдмрдирдиे рдХी рднी рд╣ै। рдордЧрд░ рдкुрддिрди рдиे рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдЖрдХрд░ рдЗрди рддрдоाрдо рдХрдпाрд╕ों рдкрд░ рд╡िрд░ाрдо рд▓рдЧा рджिрдпा। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рд╕ंрдХेрдд рджे рджिрдпा рдХि рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी-рдоॉрд╕्рдХो рдХे рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд░िрд╢्рддे рдЕрдм рдирдИ рдКंрдЪाрдИ рдЫूрдиे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдЗрди рд╕рдмрд╕े рдЖрдкрд╕ी рд╕ंрдмंрдзों рдоें рдЦрдЯाрд╕ рдХी рдмाрдд рдиिрд░ाрдзाрд░ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдИ।
рд░ूрд╕ рд╣рдоाрд░े рд▓िрдП рдХाрдлी рдЕрд╣рдоिрдпрдд рд░рдЦрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рд╣рдоाрд░ा ‘рдЯाрдЗрдо рдЯेрд╕्рдЯेрдб’ рдпाрдиी рдПрдХ рдЬांрдЪा-рдкрд░рдЦा рджोрд╕्рдд рд╣ै। рдЗрд╕ рджोрд╕्рддी рдХो рдЧंрд╡ाрдиे рдХा рдХोрдИ рд╕рд╡ाрд▓ рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдоंрд╢ा рдмेрд╢рдХ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдо рджूрд╕рд░े рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рдкुрд░ाрдиे рддрдоाрдо рд░िрд╢्рддों рдХो рддोреЬрдХрд░ рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдХे рд╕ाрде рдирдИ рд░ाрд╣ рдкрд░ рдЖрдЧे рдмреЭें। рдордЧрд░ рднाрд░рдд рд╢ाрдпрдж рд╣ी рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдоिрдд्рд░рддा рдмреЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рджोрд╕्рддों рдХो рдЦोрдиा рдЪाрд╣ेрдЧा। рдордЧрд░ рдпрд╣ां рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рднी рдЧрд▓рдд рд╣ोрдЧा рдХि рднाрд░рдд рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рджрд░рдХिрдиाрд░ рдХрд░рдХे рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╕рдордЭौрддे рдХिрдП рд╣ैं। рдПрд╕-400 рдПрдпрд░ рдбिрдлेंрд╕ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдЖрдкрдд्рддि рдЕрдкрдиी рдЬрдЧрд╣ рд╕рд╣ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдРрд╕ा рдХोрдИ рддंрдд्рд░ рдЙрд╕рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा-рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╕ेंрдз рд▓рдЧा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдордЧрд░ рднाрд░рдд рдПрдХ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рджेрд╢ рд╣ै। рд╣рдо рдордз्рдп рдоाрд░्рдЧ рдХे рд╣िрдоाрдпрддी рд░рд╣े рд╣ैं। рд╢ाрдпрдж рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдпрд╣ рдЙрдо्рдоीрдж рдЬрддाрдИ рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै рдХि рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдЙрд╕ рдХाрдЯрд╕ा (рдХाрдЙंрд░्рдЯंрд░рдЧ рдЕрдоेрд░िрдХाрдЬ рдПрдбрд╡рд░्рд╕рд░ीрдЬ рде्рд░ू рд╕ैंрдЧрд╢ंрд╕ рдРрдХ्рдЯ) рд╕े рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдХो рд░ाрд╣рдд рджे рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЬो рдЙрд╕рдиे рджुрд╢्рдорди рджेрд╢ों рдХो рдк्рд░рддिрдмंрдзों рдХे рдЬрд░िрдП рджंрдбिрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдиा рд░рдЦा рд╣ै।
рдЕрдоेрд░िрдХी рдЖрдкрдд्рддिрдпों рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдирдЬрд░рдЕंрджाрдЬ рдХрд░рдиा рд╣рдоाрд░े рд╣िрдд рдоें рд╣ै рднी рдирд╣ीं। рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╣рдоाрд░े рд░िрд╢्рддे рдЬрд░ूрд░ рдЖрдЧे рдмреЭрдиे рдЪाрд╣िрдП, рд▓ेрдХिрди рдЕрдкрдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣िрддों рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд╣рдоें рдЦुрдж рдХрд░рдиी рд╣ोрдЧी। рд╣рдоें рдпрд╣ рддрдп рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдХि рд╣рдо рдПрдХ рд╕ीрдоा рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдиाрд░ाрдЬрдЧी рдоोрд▓ рди рд▓ें। рдРрд╕े рд╡рдХ्рдд рдоें, рдЬрдм 2030 рддрдХ рднाрд░рдд рдХी рд╕ंрднाрд╡рдиा рджुрдиिрдпा рдХी рддीрд╕рд░ी рд╕рдмрд╕े рдмреЬी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдирдиे рдХी рд╣ै, рддрдм рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рд░िрд╢्рддे рдмिрдЧाреЬрдиा рд╣рдоाрд░ी рдЖрд░्рдеिрдХ рддрд░рдХ्рдХी рдХी рд░ाрд╣ рдмाрдзिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рддрдм рддрдХ рддो рд╣рдоें рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдРрд╕ा рдХोрдИ рд╕ंрдХेрдд рдирд╣ीं рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдЬрдм рддрдХ рдХि рдЕрдоेрд░िрдХा рдЦुрдж рдпрд╣ рдлैрд╕рд▓ा рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдХि рд╡рд╣ рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рдкुрд░ाрдиे рд╕ंрдмंрдз рдиिрднा рд░рд╣े рджेрд╢ों рдХे рд╕ाрде рдХिрддрдиी рджूрд░ рддрдХ рдЖрдЧे рдЬाрдПрдЧा? рдЗрди рджेрд╢ों рдоें рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрде рдЗंрдбोрдиेрд╢िрдпा, рд╡िрдпрддрдиाрдо рднी рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рд╣рдоाрд░ी рдХोрд╢िрд╢ рдРрд╕े рддрдоाрдо рджेрд╢ों рд╕े рд╕ंрдмंрдз рдиिрднाрдиे рдХी рд╣ोрдиी рдЪाрд╣िрдП, рдЬिрдирдХे рд╕ाрде рд╣рдоाрд░े ‘рд╕्рдЯ्рд░ैрдЯेрдЬिрдХ рд░िрд▓ेрд╢рди’ рд╣ैं рдФрд░ рдЬो рдмुрд░े рд╡рдХ्рдд рдоें рд╣рдоाрд░े рд╕ाрде рдЦреЬे рд░рд╣े рд╣ैं।
рдкुрддिрди рдХी рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рд╕े рдЪीрди рдФрд░ рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рдпрдХीрдирди рд╕рдмрдХ рдоिрд▓ा рд╣ै। рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдиे рд░ूрд╕ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдЦाрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рд░рдгрдиीрддिрдХ рд░िрд╢्рддे рдмрдиाрдП рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдкुрд░ाрдиे рд╕ंрдмंрдзों рдХो рдирдИ рдКंрдЪाрдИ рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдХी рдЧंрднीрд░ рдХोрд╢िрд╢ рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдкुрддिрди рдиे рдЗрд╕ рдпाрдд्рд░ा рдоें рднाрд░рдд рдХी рдЪिंрддाрдУं рдкрд░ рдкूрд░ा рдз्рдпाрди рджिрдпा। рдЕрдЧрд░ рд░ूрд╕ рдиे рдЪीрди рдХो рдПрд╕-400 рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕िрд╕्рдЯрдо рджिрдпा рд╣ै, рддो рдпрд╣ рднी рд╕рдЪ рд╣ै рдХि рдмीрдЬिंрдЧ рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рддेрдЬी рд╕े рд╡рд╣ рдпрд╣ рд╕िрд╕्рдЯрдо рд╣рдоें рджेрдиे рдХो рддैрдпाрд░ рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдоॉрд╕्рдХो рдиे рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХिрдпा рдХि рд╡рд╣ рдЪीрди рдХा рдкिрдЫрд▓рдЧ्рдЧू рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд╕ोрдЪ-рд╕ंрднрд▓рдХрд░ рдЪीрди рдФрд░ рднाрд░рдд, рджोрдиों рдХे рд╕ाрде рдЕрдкрдиे рд░िрд╢्рддे рдмреЭाрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै। рдЕрдм рдЧेंрдж рдЪीрди рдХे рдкाрд▓े рдоें рд╣ै। рдЕрдЧрд░ рдЙрд╕े рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмреЭрдиा рд╣ै, рддो рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдкрд░ рджрдмाрд╡ рдмрдиाрдиा рд╣ोрдЧा। рдЙрд╕े рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рдХे рдЦिрд▓ाрдл рднी рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдФрд░ рдпрд╣ рд╕ुрдиिрд╢्рдЪिрдд рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा рдХि рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХी рдЬрдоीрди рдкрд░ рдкрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдЖрддंрдХी рдЬрдоाрддें рднाрд░рдд рд╡ рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдЬैрд╕े рдкреЬोрд╕ी рджेрд╢ों рдХो рдЕрд╕्рдеिрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рди рдХрд░ें।
рдпрд╣ рдЙрд╕ рдЗрд░ाрджे рдХा рдЗрдЬрд╣ाрд░ рд╣ै, рдЬिрд╕े рдкрд╣рд▓े рд░ूрд╕ी рд╢рд╣рд░ рд╕ोрдЪि рдФрд░ рдЕрдм рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдоें рдоोрджी рдФрд░ рдкुрддिрди рдиे рдоिрд▓рдХрд░ рдордЬрдмूрддी рджी рд╣ै। рд░ूрд╕ рдирдИ рддрдХрдиीрдХ рдХे рд╣рд╕्рддांрддрд░рдг рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХрднी рд╣рдоें рдиिрд░ाрд╢ рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рдЗрд╕ рдмाрд░ рднी рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░рддिрдмрдж्рдзрддा рджोрд╣рд░ाрдИ рд╣ै। рднाрд░рдд рдиे рднी рдкрд░рдоाрдгु рдКрд░्рдЬा, рд░ेрд▓рд╡े, рд╣ीрд░ा рдЖрдпाрдд рдЬैрд╕े рддрдоाрдо рдЖрд░्рдеिрдХ рдоोрд░्рдЪों рдкрд░ рд░ूрд╕ рдХा рднрд░ोрд╕ा рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦा рд╣ै। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рд░ूрд╕ рдиे ‘рдиॉрд░्рде-рд╕ाрдЙрде рдХॉрд░िрдбोрд░’ рдкрд░ рднी рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмреЭрдиे рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЕрдкрдиी рд░рдЬाрдоंрджी рджी рд╣ै। рдИрд░ाрди, рдЕрдЬрд░рдмैрдЬाрди рдФрд░ рд░ूрд╕ рд╕े рдЧुрдЬрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЧрд▓िрдпाрд░ा рднाрд░рдд рдФрд░ рдлाрд░рд╕ рдХे рджेрд╢ों рдХे рд▓िрдП рдкूрд░्рд╡ी рдпूрд░ोрдк рдФрд░ рдордз्рдп рдПрд╢िрдпाрдИ рджेрд╢ों рдХा рджрд░рд╡ाрдЬा рдЦोрд▓ेрдЧा। рдПрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдпрд╣ рд╣рдоें рдЗрди рддрдоाрдо рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд▓े рдЬाрдПрдЧा। рдЗрд╕ рдЧрд▓िрдпाрд░े рдХो рд▓ेрдХрд░ рд░ूрд╕ рд╕े рд╣рдоाрд░ी рдкрд╣рд▓े рднी рдмाрддрдЪीрдд рд╣ुрдИ рдеी, рдордЧрд░ рдЕрдм рдЗрд╕рдоें рдЧрддि рдЖрдПрдЧी। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा, ‘рдЧрдЧрдирдпाрди рдоिрд╢рди’ рдоें рднी рд░ूрд╕ рдХा рд╕ाрде рд╣рдоें рдоिрд▓ेрдЧा। рдпрд╣ рднाрд░рдд рдХा рдоाрдирд╡-рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоिрд╢рди рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХी рд╕рдлрд▓рддा рд╣рдоाрд░े рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдлрд▓рдХ рдкрд░ рдХрдИ рдоाрдпрдиों рдоें рд╢्рд░ेрд╖्рда рдмрдиाрдПрдЧी।
рдЕрднी рддрдХ рдпрд╣ी рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा рдХि рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рд╣рдоाрд░े рд░िрд╢्рддे рд░рдХ्рд╖ा, рддेрд▓ рдпा рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЬैрд╕े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╣ी рд╣ैं। рдордЧрд░ рдЕрдм рдпрд╣ рд░िрд╢्рддा рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ोрдиे рд▓рдЧा рд╣ै। рд╕ाрд▓ 2017 рдоें рд╣рдоाрд░ा рдЖрдкрд╕ी рдХाрд░ोрдмाрд░ 17 рдлीрд╕рджी рдмреЭा рд╣ै। рджोрддрд░рдлा рдиिрд╡ेрд╢ рдХा ‘30 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░’ рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рднी рдкूрд░ा рдХрд░ рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдм 50 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХे рджोрддрд░рдлा рдиिрд╡ेрд╢ рдХो рдкाрдиे рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рд╣ै। рдЕрдм рдЙрди рддрдоाрдо рдорд╕рд▓ों рдкрд░ рднी рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмреЭрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рдЧрдИ рд╣ै, рдЬो рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рд▓िрдП рд╕рдоाрди рд░ूрдк рд╕े рдЪिंрддा рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рддौрд░ рдкрд░ рдПрдХ рдмреЬा рдорд╕рд▓ा рд╣ै। рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕्рдеिрд░рддा рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЬрд░ूрд░ी рднी рд╣ै рдХि рд░ूрд╕-рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рдмрд╣ु-рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджेрд╢ рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдЧे рдмреЭें। (рдпे рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╣ैं)
8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХो рдордиाрдпा рдЧрдпा рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдиे 08 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2018 рдХो рдЕрдкрдиा 86рд╡ा рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдордиाрдпा।
рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рдЖрд╕рдоाрди рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рддिрдмрдж्рдз рд╣ै।
рдЗрд╕ рджिрди рдХो рдордиाрдиे рддрдеा рдкрд░ंрдкрд░ा рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдиे рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХेрди्рдж्рд░ рд╣िрди्рдбрди (рдЧाрдЬिрдпाрдмाрдж) рдоें рдПрдХ рднрд╡्рдп рдкрд░ेрдб рд╡ рдЕрдзिрд╖्рдаाрдкрди рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдХिрдпा।
рдпрд╣ рднी рдкреЭें
рднाрд░рддीрдп рд╡ाрдпुрд╕ेрдиा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा 8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1932 рдХो рдХी рдЧрдИ рдеी।
рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рдЗрд╕рдХा рдиाрдо рд░ॉрдпрд▓ рдЗंрдбिрдпрди рдПрдпрд░реЮोрд░्рд╕ рдеा рдмाрдж рдоें рд░ॉрдпрд▓ рд╢рдм्рдж рд╣рдЯा рджिрдпा рдЧрдпा рдФрд░ рдЗрд╕ рдиाрдо рдХेрд╡рд▓ 'рдЗंрдбिрдпрди рдПрдпрд░рдлोрд░्рд╕' рдкреЬा।
рд╡िрд╢ाрдЦाрдкрдд्рддрдирдо рдоें рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдЬाрдкाрди рдФрд░ рднाрд░рдд рдХे рдмीрдЪ рдж्рд╡िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ाрдоुрдж्рд░िрдХ рдЕрдн्рдпाрд╕
рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा 07 рд╕े 15 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░, 2018 рддрдХ рдкूрд░्рд╡ी рдмेрдб़े рдХे рдЬрд╣ाрдЬों рдХे рд╕ाрде рдЬाрдкाрди-рднाрд░рдд рд╕ाрдоुрдж्рд░िрдХ рдЕрдн्рдпाрд╕ (JIMEX 18) рдХे рддीрд╕рд░े рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоें рднाрдЧ рд▓े рд░рд╣े рд╣ैं।
(рдЬेрдЖрдИрдПрдордИрдПрдХ्рд╕18) рдХा рд▓рдХ्рд╖्рдп рдЕंрддः рд╕рдХ्рд░िрдпрддा (Interactivity) рдмрдв़ाрдиा, рдЖрдкрд╕ी рд╕рдордЭ рдХो рдмेрд╣рддрд░ рдХрд░рдиा рддрдеा рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕рд░्рд╡рд╢्рд░ेрд╖्рда рдк्рд░рдЪрд▓рдиों рдХो рдЕрдкрдиाрдиा рд╣ै।
рднाрд░рддीрдп рдиौрд╕ेрдиा рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд░ूрдк рд╕े рдбिрдЬाрдЗрди рддрдеा рдиिрд░्рдоिрдд рдЬंрдЧी рдЬрд╣ाрдЬों рдПрд╡ं рдПрдХ рдл्рд▓ीрдЯ рдЯैंрдХрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
(рдЬेрдЖрдИрдПрдордИрдПрдХ्рд╕18) рдЖрда рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓ेрдЧा рдЬिрд╕рдоें рдЪाрд░-рдЪाрд░ рджिрдиों рдХे рд╣ाрд░्рдмрд░ рдПрд╡ं рд╕рдоुрдж्рд░ी рдЪрд░рдг рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे।
рдЬेрдЖрдИрдПрдордИрдПрдХ्рд╕ рдХा рдкिрдЫрд▓ा рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдЪेрди्рдирдИ рдоें рджिрд╕ंрдмрд░, 2013 рдоें рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा।
рд╕ाрдорд░िрдХ рдиीрддि рд╕рдоूрд╣-рдПрд╕рдкीрдЬी рдХा рдЧрдарди
рд╕рд░рдХाрд░ рдиे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ाрдорд░िрдХ рд╣िрддों рдХे рдоाрдорд▓े рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдХो рд╕рд▓ाрд╣ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░िрд╖рдж рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХे рд▓िрдП рд╕ाрдорд░िрдХ рдиीрддि рд╕рдоूрд╣-рдПрд╕рдкीрдЬी рдХा рдЧрдарди рдХिрдпा рд╣ै।
рдПрд╕рдкीрдЬी рдХी рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖рддा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдЕрдЬीрдд рдбोрднाрд▓ рдХрд░ेंрдЧे рдФрд░ рдиीрддि рдЖрдпोрдЧ рдХे рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖, рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рд╕рдЪिрд╡, рддीрдиों рд╕ेрдиाрдУं рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖, рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдХे рдЧрд╡рд░्рдирд░, рд╡िрджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡, рдЧृрд╣ рд╕рдЪिрд╡, рд╡िрдд्рдд рд╕рдЪिрд╡ рдФрд░ рд░рдХ्рд╖ा рд╕рдЪिрд╡ рдЗрд╕рдХे рд╕рджрд╕्рдп рд╣ोंрдЧे।
рдЗрдирдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рд░рдХ्рд╖ा рдЙрдд्рдкाрджрди рдФрд░ рдЖрдкूрд░्рддि рдХे рд╕рдЪिрд╡, рд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рд▓ाрд╣рдХाрд░ рдФрд░ рдоंрдд्рд░िрдоंрдбрд▓ рдХे рд╕рдЪिрд╡ рднी рдЗрд╕ рд╕рдоूрд╣ рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोंрдЧे।
#рднाрд░рдд рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХौрди рдХ्рдпा рд╣ै
ЁЯШЗрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि ЁЯСЙрд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж
ЁЯШЗрдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि ЁЯСЙрд╡ेंрдХैрдпा рдиाрдпрдбू
ЁЯШЗрдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ЁЯСЙ рджीрдкрдХ рдоिрд╢्рд░ा
ЁЯШЗрдоुрдЦ्рдп рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпुрдХ्рдд ЁЯСЙрдУрдо рдк्рд░рдХाрд╢ рд░ाрд╡рдд
ЁЯШЗрд░ेрд▓рд╡े рдмोрд░्рдб рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрдиЁЯСЙ рдЕрд╢्рд╡िрдиी рд▓ोрд╣ाрдиी
ЁЯШЗрд░ेрд▓рд╡े рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдкिрдпूрд╖ рдЧोрдпрд▓
ЁЯШЗрдЦेрд▓ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд░ाрдЬрд╡рд░्рдзрди рд╕िंрд╣ рд░ाрдаोрд░
ЁЯШЗрд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░ाрдо
ЁЯШЗSEBI рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрдЬрдп рдд्рдпाрдЧी
ЁЯШЗNITI рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗNITI рдЖрдпोрдЧ рдХा CEO ЁЯСЙрдЕрдоिрддाрдн рдХांрдд
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд╕ुрдоिрдд्рд░ा рдорд╣ाрдЬрди
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙM рдеंрдмीрджुрд░
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рд╕्рдиेрд╣рд▓рддा рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡
ЁЯШЗрд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХा рдиेрддाЁЯСЙ рдЧुрд▓ाрдо рдирд╡ी рдЖрдЬ़ाрдж
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдорд╣ाрди्рдпाрдпрд╡ाрджी ЁЯСЙрдХे рдХे рд╡ेрдгुрдЧोрдкाрд▓
ЁЯШЗрд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдмीрд░ेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдзрдиोрдЖ
ЁЯШЗрдиो рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд╕ुрдиीрд▓ рд▓ाрдо्рдмा
ЁЯШЗрдерд▓ рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдмिрдкिрди рд░ाрд╡рдд
ЁЯШЗрдХैрдмिрдиेрдЯ рд╕рдЪिрд╡ ЁЯСЙрдк्рд░рджीрдк рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा
ЁЯШЗS.B.I рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░рдЬрдиीрд╢ рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗI.B рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд░ाрдЬीрд╡ рдЬैрди
ЁЯШЗB.S. F рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдХे.рдХे.рд╢рд░्рдоा
ЁЯШЗCRPF рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рд░ाрдп рднрдЯрдиाрдЧрд░
ЁЯШЗрд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрд░рд╡िंрдж рд╕рдХ्рд╕ैрдиा
ЁЯШЗ21 рд╡ें рд╡िрдзी рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдмрд▓рдмीрд░ рд╕िंрд╣ рдЪौрд╣ाрди
ЁЯШЗрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЖрдпोрдЧ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд▓рд▓िрддा рдХुрдоाрд░рдоंрдЧрд▓рдо
ЁЯШЗLIC рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдпрдХुрдоाрд░ рд╢рд░्рдоा
ЁЯШЗRBI рдЧрд░्рд╡рдирд░ЁЯСЙ рдЙрд░्рдЬिрдд рдкрдЯेрд▓
ЁЯШЗрд▓ोрдХ рд▓ेрдЦा рд╕рдоिрддि рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдорд▓्рд▓िрдХा рдЕрд░्рдЬुрди
ЁЯШЗ7 рд╡े рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрд╢ोрдХ рдХुрдоाрд░ рдоाрдеुрд░
ЁЯШЗ14 рд╡े рдмीрдд рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдмाрдИ рдмी рд░ेрдб्рдбी
ЁЯШЗ15 рд╡े рдмीрдд рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдПрди рдХे рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХोрдЪ ЁЯСЙрд░рд╡ि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी
ЁЯШЗICC рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд╢рд╢ांрдХ рдордиोрд╣рд░
ЁЯШЗICC рдХा рдбिрдк्рдЯी рдЪрдпрд░рдоैрди ЁЯСЙрдЗрдорд░ाрди рдЦ्рд╡ाрдЬा
ЁЯШЗSAARC рдХा рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рдЕрдордЬрдж рд╣ुрд╕ैрди рдмी. рд╕िрдпाрд▓
ЁЯШЗрдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдк्рд░рдХाрд╢ рдЬाрд╡рдбेрдХрд░
ЁЯШЗрднाрд░рддीрдп рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕ंрдШ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдирд░िрди्рджрд░ рдмाрдд्рд░ा
ЁЯШЗрд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдХा рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рдПрдирдЯीрдиो рдЧुрдЯेрд░рд╕
ЁЯШЗрд╕ेंрд╕рд░ рдмोрд░्рдб рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдк्рд░рд╕ूрди рдЬोрд╢ी
ЁЯШЗрдЬीрдПрд╕рдЯी рдХा рдм्рд░ांрдб рдЕрдо्рдмेрди्рд╕рдбрд░ ЁЯСЙрдЕрдоिрддाрдн рдмрдЪ्рдЪрди
ЁЯШЗрдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд╕ुрд╖рдоा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ
ЁЯШЗрд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЕрд░ूрдг рдЬेрдЯрд▓ी
ЁЯШЗрд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдорди
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдЬрд╣ाрдЬрд░ाрдиी, рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрддिрди рдЬрдпрд░ाрдо рдЧрдб़рдХрд░ी
ЁЯШЗрд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓рдпाрдг рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдЬрдЧрдд рдк्рд░рдХाрд╢ рдирдб्рдбा
ЁЯШЗрдкेрдпрдЬрд▓ рдПрд╡ं рд╕्рд╡рдЫрддा рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдЙрдоा рднाрд░рддी
ЁЯШЗрд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд╕ुрд░ेрд╢ рдк्рд░рднु
ЁЯШЗрдорд╣िрд▓ा рдПрд╡ं рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдоेрдирдХा рдЧाँрдзी
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдПрд╡ं рд░рд╕ाрдпрди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рд╕ंрд╕рджिрдп рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЕрдирди्рдд рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗрдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕, рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдирд░ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ рддोрдорд░
ЁЯШЗрдХृрд╖ि рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд░ाрдзाрдоोрд╣рди рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрдЗрд╕्рдкाрдд рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЪौрдзрд░ी byрдмीрд░ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрдХрдкрдб़ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд╕्рдоृрддि рдЗрд░ाрдиी
ЁЯШЗISRO рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдХे. рд╕िрд╡ाрди
ЁЯШЗрд╡िрджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдп рдХेрд╕рдм рдЧोрдЦрд▓े
#UNESCO рдоे рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рднाрд░рдд рдХी рдзрд░ोрд╣рд░~~
1. рддाрдЬрдорд╣рд▓ - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1983]
2. рдЖрдЧрд░ा рдХा рдХिрд▓ा - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1983]
3. рдЕрдЬंрддा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1983]
4. рдПрд▓ोрд░ा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1983]
5. рдХोрдгाрд░्рдХ рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ - рдУрдбिрд╢ा [1984]
6. рдорд╣ाрдмрд▓िрдкुрд░рдо् рдХा рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ -рддрдоिрд▓рдиाрдбू [1984]
7. рдХाрдЬीрд░ंрдЧा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЕрд╕ोрдо [1985]
8. рдоाрдирд╕ рд╡рди्рдп рдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп - рдЕрд╕ोрдо [1985]
9. рдХेрд╡рд▓ा рджेрд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [1985]
10. рдкुрд░ाрдиे рдЧोрд╡ा рдХे рдЪрд░्рдЪ рд╡ рдорда - рдЧोрд╡ा [1986]
11. рдоुрдЧрд▓ рд╕िрдЯी, рдлрддेрд╣рдкुрд░ рд╕िрдХрд░ी - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1986]
12. рд╣рдо्рдкी рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ [1986]
13. рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो рдоंрджिрд░ - рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ [1986]
14. рдПрд▓ीрдлेंрдЯा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1987]
15. рдкрдЯ्рдЯрджрдХрд▓ рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ [1987]
16. рд╕ुंрджрд░рд╡рди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдк. рдмंрдЧाрд▓ [1987]
17. рд╡ृрд╣рджेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ рддंрдЬाрд╡ुрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбू [1987]
18. рдиंрджा рджेрд╡ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб [1988]
19. рд╕ांрдЪी рдХा рдмौрдж्рдз рд╕्рдоाрд░рдХ - рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ [1989]
21. рд╣ुрдоाрдпूँ рдХा рдордХрдмрд░ा - рджिрд▓्рд▓ी [1993]
22. рджाрд░्рдЬिрд▓िंрдЧ рд╣िрдоाрд▓рдпрди рд░ेрд▓ - рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ [1999]
23. рдорд╣ाрдмोрдзी рдоंрджिрд░, рдЧрдпा - рдмिрд╣ाрд░ [2002]
24. рднीрдордмेрдЯрдХा рдХी рдЧुрдлाрдПँ - рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ [2003]
25. рдЧंрдЧрдИ рдХोрдб़ा рдЪोрд▓рдкुрд░рдо् рдорди्рджिрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2004]
26. рдПрд░ाрд╡рддेрд╢्рд╡рд░ рдорди्рджिрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2004]
27. рдЫрдд्рд░рдкрддि рд╢िрд╡ाрдЬी рдЯрд░्рдоिрдирд▓ - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [2004]
28. рдиीрд▓рдЧिрд░ि рдоाрдЙंрдЯेрди рд░ेрд▓рд╡े - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2005]
29. рдлूрд▓ों рдХी рдШाрдЯी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб [2005]
30. рджिрд▓्рд▓ी рдХा рд▓ाрд▓ рдХिрд▓ा - рджिрд▓्рд▓ी [2007]
31. рдХाрд▓рдХा рд╢िрдорд▓ा рд░ेрд▓рд╡े -рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ [2008]
32. рд╕िрдорд▓ीрдкाрд▓ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп - рдУрдбिрд╢ा [2009]
33. рдиोрдХрд░ेрдХ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп - рдоेрдШाрд▓рдп [2009]
34. рднिрддрд░рдХрдиिрдХा рдЙрдж्рдпाрди - рдУрдбिрд╢ा [2010]
35. рдЬрдпрдкुрд░ рдХा рдЬंрддрд░-рдорди्рддрд░ - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2010]
36. рдкрд╢्рдЪिрдо рдШाрдЯ [2012]
37. рдЖрдоेрд░ рдХा рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
38. рд░рдгрдеंрднोрд░ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
39. рдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
40. рд╕ोрдиाрд░ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
41. рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
42. рдЧाрдЧрд░ोрди рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
43. рд░ाрдиी рдХा рд╡ाрд╡ - рдЧुрдЬрд░ाрдд [2014]
44. рдЧ्рд░ेрдЯ рд╣िрдоाрд▓рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ [2014]
#рд╕рд░्рд╡рдЧ्рд░ाрд╣ी рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рд╣ै : → AB
☞. рд╕рд░्рд╡рджाрддा рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рд╣ै : → O
☞. рдЖрд░реж рдПрдЪреж рдлैрдХ्рдЯрд░ рд╕рдмंрдзिрдд рд╣ै : → рд░рдХ्рдд рд╕े
☞. RH рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХे рдЦोрдЬрдХрд░्рддा : → рд▓ैंрдб рд╕्рдЯीрдирд░ рдПрд╡ं рд╡िрдирд░
☞. рд░рдХ्рдд рдХो рд╢ुрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै : → рд╡ॄрдХ्рдХ (kidney)
☞. рд╡ॄрдХ्рдХ рдХा рднाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै : → 150 рдЧ्рд░ाрдо
☞. рд░рдХ्рдд рдПрдХ рд╡िрд▓рдпрди рд╣ै : → рдХ्рд╖ाрд░ीрдп
☞. рд░рдХ्рдд рдХा pH рдоाрди рд╣ोрддा рд╣ै : → 7.4
☞. рд╣्рд░्рджрдп рдХी рдзрдбрдХрди рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдХ рд╣ै : → рдкेрд╕рдоेрдХрд░
☞. рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╣्рд░рджрдп рдХी рдУрд░ рд░рдХ्рдд рд▓े рдЬाрдиे
рд╡ाрд▓ी рд░рдХ्рддрд╡ाрд╣िрдиी рдХрд╣рд▓ाрддी
рд╣ै : → рд╢िрд░ा
☞. рд╣्рд░рджрдп рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХी рдУрд░ рд░рдХ्рдд рд▓े рдЬाрдиे
рд╡ाрд▓ी рд░рдХ्рддрд╡ाрд╣िрдиी рдХрд╣рд▓ाрддी
рд╣ै : → рдзрдордиी
☞. рдЬрд░ाрд╡िрдХ-7 рд╣ै : → рдХृрдд्рд░िрдо рд╣्рд░рджрдп
☞. рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХा рдкрд░िрд╡рд╣рди : →
рд░рдХ्рдд рдж्рд╡ाрд░ा
☞. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдЕрд╕्рдеि : → рд╕्рдЯेрдкिрдЬ़ (рдордз्рдп рдХрд░्рдг рдоें)
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЕрд╕्рдеि : → рдлिрдорд░ (рдЬंрдШा рдоें)
☞. рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рдкेрд╢ी : → рд╕рд░्рдЯोрд░िрдпाрд╕
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЧ्рд░ंрдеि : → рдпрдХृрдд
☞. рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкुрдирд░ुрджрднрд╡рди рдХी рдХ्рд╖рдорддा : → рдпрдХृрдд рдоें
☞. рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдкुрдирд░ुрджрднрд╡рди рдХी рдХ्рд╖рдорддा : → рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें
☞. рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдХрдаोрд░ рднाрдЧ : → рджांрдд рдХा рдЗрдиेрдорд▓
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд▓ाрд░ рдЧ्рд░ंрдеि : → рдкैрд░ोрдЯिрдб рдЧ्рд░ंрдеि
☞. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी WBC : → рд▓िрдо्рдлोрд╕ाрдЗрдЯ
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी WBC : → рдоोрдиोрд╕ाрдЗрдЯ
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╢िрд░ा : → рдПрди्рдлिрд░िрдпрд░
☞. RBCs рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ : → 120 рджिрди
☞. рд░ुрдзिрд░ рдХा рдердХ्рдХा рдмрдиाрдиे рдХा рд╕рдордп : → 2-5 рджिрди
☞. рдЕрдиुрд╡ांрд╢िрдХी рдХे рдкिрддा рдЧ्рд░ेрдЧрд░ рдЬॅाрди рдоेंрдбрд▓ рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд╣рд░рдЧोрд╡िंрдж рдЦुрд░ाрдиा рдХो рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрди DNA рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд
рдЦोрдЬ рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ा рдеा।
☞. рд░ाрдЗрдмोрд╕ोрдо ( Ribosome ) рдХो рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी
рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ो рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 46 ( 23
рдЬोрдб़ा ) рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдЪेрдЪрдХ рдХा рдЯीрдХा рдХी рдЦोрдЬ рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬैрдирд░ рдиे
рдХी рдеी।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХे рд░рдХ्рдд рдХा рдкी.
рдПрдЪ. рдоाрди 7.4 рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд▓ाрд▓ рд░рдХ्рдд рдХрдгिрдХांрдП RBC рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрд╕्рдеिрдордЬ्рдЬा рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХोрд╢िрдХा рдХी рдЦोрдЬ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ाрдмрд░्рдЯ рд╣ुрдХ рдиे
рдХी рдеी।
☞. рдирд╡рдЬाрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें 300 рд╣рдб्рдбिрдпां
рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी
рд╣рдб्рдбी рдХो ‘рдлीрдорд░’ рдХрд╣рддे рд╣ै ( рдЬांрдШ
рдХी рд╣рдб्рдбी )।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े
рдЫोрдЯी рд╣рдб्рдбी ‘рд╕्рдЯेрдк्рд╕’ рд╣ै рдЬो рдХाрди рдоें
рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЫाрддी рдоें рджोрдиों рддрд░рдл 12 -12
рдкрд╕рд▓िрдпां рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. RBC рд▓ाрд▓ рд░рдХ्рдд рдХрдг рдХी рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдпрдХृрдд рдФрд░
рдк्рд▓ीрд╣ा рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдиाрдиे рдоें рд╡िрдЯाрдоिрди рдХे k рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ ( Blood Group ) рдПрд╡ं рдЖрд░ рдПрдЪ рддрдд्рд╡ ( RH
Factor ) рдХी рдЦोрдЬ рдХाрд░्рд▓ рд▓ैंрдбрд╕्рдЯीрдирд░ рдиे
рдХी рдеी।
☞. AB рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдоें рдПрдг्рдЯीрдмॅाрдбी
рдирд╣ीं рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣
рд╕рд░्рд╡рдЧ्рд░рд╣рддा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै
☞. O рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдоें рдПрдгрдЯीрдЬрди рдирд╣ीं
рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рд╕рд░्рд╡рджाрддा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╣ृрджрдп рдХा рднाрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 300 рдЧ्рд░ाрдо рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╣ृрджрдп рдПрдХ рдоिрдирдЯ рдоें 72 рдмाрд░ рдзрдб़рдХрддा рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рд░рдХ्рдд рджाрдм 120/80 mmhg ( Systolic /
diastolic ) рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдпूрд░ोрдХ्рд░ोрдо рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХे рдХाрд░рдг рдоूрдд्рд░ рдХा рд░ंрдЧ рд╣рд▓्рдХा
рдкीрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ैं।
☞. рдПрд▓ीрд╕ा рдк्рд░рдгाрд▓ी ( ELISA Test ) рд╕े рдПрдб्рд╕
рдмीрдоाрд░ी рдХे HIV рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдЯिрдЯрдиेрд╕ рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХा рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрддा
рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рд░рдХ्рдд рдХा рдФрд╕рдд 5 – 6
рд▓ीрдЯрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд░рдХ्рдд рдХा рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг рдХिрдбрдиी рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी
рдЧ्рд░ंрдеि рдкिрдЯ्рдпूрдЯрд░ी рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी
рдЧ्рд░ंрдеि рдпрдХृрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдЗрди्рд╕ुрд▓िрди рдХी рдЦोрдЬ рдмैрдЯिंрдЧ рдПрд╡ं рд╡ेрд╕्рдЯ рдиे рдХी
рдеी।
☞. рд╡рд╕्рддु рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рдЖँрдЦों рдХे рд░ेрдЯिрдиा рдоें рдмрдирддा рд╣ै।
☞. рдиेрдд्рд░рджाрди рдоें рдЖँрдЦ рдХे рдХाрд░्рдиिрдпा рдХो рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдд्рд╡рдЪा рдХा рдХैंрд╕рд░ рд╕ूрд░्рдп рдХी рдкрд░ाрдмैंрдЧрдиी рдХिрд░рдгों рд╕े
рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХिрдбрдиी рдоें, рдмोрдорди рдХैрдк्рд╕ूрд▓ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд╕िрд░ोрд╕िрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд▓िрд╡рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा
рд╣ै।
☞. рдПрд▓рдм्рдпुрдоिрди рд░рдХ्рдд рдк्рд░ोрдЯीрди рдХे рдмीрдЪ рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдоें
рдкाрдиी рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
☞. рдПрдкिрдиेрдл्рд░ीрди рд╣ाрд░्рдоोрди рд╣ृрджрдп рдХी
рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рджрд╡ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдПрдХ 2 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдЖрд╣ाрд░ рдоें рдЕрдзिрдХ
рдк्рд░ोрдЯीрди рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
☞. рдкрдЪा рд╣ुрдЖ рднोрдЬрди рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдЫोрдЯी рдЖंрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े
рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдФрд░ рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рд╣рдб्рдбिрдпों рдоें рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा
рдЦрдиिрдЬ рд╣ैं।
☞. рд░рдХ्рддाрд▓्рдкрддाo рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╢рд░्рдХрд░ा рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рдоें рд▓ौрд╣ рддрдд्рд╡ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдЯाрдпрдлाрдпрдб рд╕े рдЖंрдд рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣
2 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдЭीрд▓ рджिрд╡рд╕
4 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
6 рдлрд░рд╡рд░ी - рдоाрджा рдЬрдирдиांрдЧ рджिрд╡рд╕ рд╡िрдХृрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
11 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдмीрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
12 рдлрд░рд╡рд░ी - рдбाрд░्рд╡िрди рджिрд╡рд╕
13 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбिрдпो рджिрд╡рд╕
14 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡ेрд▓ेрди्рдЯाрдЗрди рдбे
20 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рджिрд╡рд╕
21 рдлрд░рд╡рд░ी - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृ рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
22 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рдХाрдЙрдЯ рджिрд╡рд╕
23 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдордЭ рджिрд╡рд╕
24 рдлрд░рд╡рд░ी - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдлрд░рд╡рд░ी - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
рдлрд░рд╡рд░ी рдоाрд╣ рдХा рджुрд╕рд░ा рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд╡рд╣ рджिрд╡рд╕
рдлрд░рд╡ीрд░ рдоाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди (28th рдпा 29th) - рджुрд░्рд▓рдн рдмीрдоाрд░ी рджिрд╡рд╕
2 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдЭीрд▓ рджिрд╡рд╕
4 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
6 рдлрд░рд╡рд░ी - рдоाрджा рдЬрдирдиांрдЧ рджिрд╡рд╕ рд╡िрдХृрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
11 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдмीрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
12 рдлрд░рд╡рд░ी - рдбाрд░्рд╡िрди рджिрд╡рд╕
13 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбिрдпो рджिрд╡рд╕
14 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡ेрд▓ेрди्рдЯाрдЗрди рдбे
20 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рджिрд╡рд╕
21 рдлрд░рд╡рд░ी - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृ рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
22 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рдХाрдЙрдЯ рджिрд╡рд╕
23 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдордЭ рджिрд╡рд╕
24 рдлрд░рд╡рд░ी - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдлрд░рд╡рд░ी - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
рдлрд░рд╡рд░ी рдоाрд╣ рдХा рджुрд╕рд░ा рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд╡рд╣ рджिрд╡рд╕
рдлрд░рд╡ीрд░ рдоाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди (28th рдпा 29th) - рджुрд░्рд▓рдн рдмीрдоाрд░ी рджिрд╡рд╕
3 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рджिрд╡рд╕, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
4 рдоाрд░्рдЪ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕, (рдФрдзोрдЧिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा) рднाрд░рдд, рдпौрди рд╢ोрд╖рдг рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрд╢्рд╡ рд▓рдбाрдИ рджिрд╡рд╕
8 рдоाрд░्рдЪ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕
12 рдоाрд░्рдЪ - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
15 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
18 рдоाрд░्рдЪ - рдЖрдпुрдз рдХाрд░рдЦाрдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
20 рдоाрд░्рдЪ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдл्рд░ैрди्рдХोрдлोрдиी рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдЧौрд░ैрдпा рджिрд╡рд╕, рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рджिрд╡рд╕, рдмрдЪ्рдЪों рдПрд╡ं рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕
21 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕, рдирд╕्рд▓ीрдп рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдХाрдд्рдп рджिрд╡рд╕
22 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
23 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕
24 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдХ्рд╖рдп рд░ोрдЧ рджिрд╡рд╕
27 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рд╕ोрдорд╡ाрд░ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдоंрдбрд▓ рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдиींрдж рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рдЧुрд░ूрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЧुрд░्рджा рджिрд╡рд╕
2 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдордХेंрдж्рд░िрдд рджिрд╡рд╕
5 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рджिрд╡рд╕
10 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ोрдо्рдпोрдкैрдеी рджिрд╡рд╕
12 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдоाрдирд╡ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЙрдб़ाрди рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
14 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдЬрдпंрддी (рднाрд░рдд)
17 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ीрдоोрдлीрд▓िрдпा рджिрд╡рд╕
18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд░ाрд╕рдд рджिрд╡рд╕
21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
22 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдкृрде्рд╡ी рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
23 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
23 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдкुрд╕्рддрдХ рдПрд╡ं рдХॉрдкीрд░ाрдЗрдЯ рджिрд╡рд╕
24 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
24 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдкрд╢ुрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
25 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдорд▓ेрд░िрдпा рджिрд╡рд╕
26 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕ंрдкрджा рджिрд╡рд╕
28 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢्рд░рдоिрдХ рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕
29 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рднी рдкीрдбिрддों рдХे рд▓िрдП рд╕्рдорд░рдг рджिрд╡рд╕, рдЕрддंрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиृрдд्рдп рджिрд╡рд╕
30 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬैрдЬ рджिрд╡рд╕
рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рдЕंрддिрдо рд╕рдк्рддाрд╣ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЯीрдХाрдХрд░рдг рд╕рдк्рддाрд╣
1 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢्рд░рдо рджिрд╡рд╕ (рд╢्рд░рдоिрдХ рджिрд╡рд╕)
3 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
8 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рдФрд░ рд░ेрдб рдХ्рд░ीрд╕ेंрдЯ рдбे
11 рдордИ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рджिрд╡рд╕
12 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирд░्рд╕ рджिрд╡рд╕
15 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рджिрд╡рд╕
17 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рджुрд░рд╕ंрдЪाрд░ рджिрд╡рд╕ (рд╕ूрдЪрдиा рд╕рдоाрдЬ рджिрди), рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рджिрд╡рд╕
18 рдордИ (рдпा рдЖрд╕рдкाрд╕) - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕
21 рдордИ - рдЖंрддрдХрд╡ाрдж рд╡िрд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
22 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рджिрд╡рд╕
25 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдеाрдпрд░ाрдЗрдб рджिрд╡рд╕
28 рдордИ - рдорд╣िрд▓ा рд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
29 рдордИ - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ांрддि рд╕ैрдиिрдХों рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
31 рдордИ - рддंрдмाрдХू рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ рдХा рдк्рд░рдердо рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрд╕्рдп рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ा рдХा рдк्рд░рдердо рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд╕्рдердоा рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рд╕рдк्рддाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рджिрд╡рд╕
1 рдЬूрди - рдоाрддा – рдкिрддा рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рджुрдЧ्рдз рджिрд╡рд╕
5 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕
8 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдм्рд░ेрди рдЯ्рдпूрдорд░ рджिрд╡рд╕
12 рдЬूрди - рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
14 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕
17 рдЬूрди - рдмंрдЬрд░ рдПрд╡ं рд╕ूрдЦे рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
18 рдЬूрди - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкिрдХрдиिрдХ рджिрд╡рд╕
20 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
21 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдпोрдЧ рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ंрдЧीрдд рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕
23 рдЬूрди - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдУрд▓्рдордкिрдХ рджिрд╡рд╕, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕, рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдзрд╡ा рджिрд╡рд╕
26 рдЬूрди - рдирд╢ीрд▓ी рджрд╡ाрдУं рдХे рджुрд░ूрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рдЕрд╡ैрдз рддрд╕्рдХрд░ी рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
1 рдЬुрд▓ाрдИ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбॉрдХ्рдЯрд░ рджिрд╡рд╕
2 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдкрдд्рд░рдХाрд░ рджिрд╡рд╕
6 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬूрдиोрд╕ेрд╕ рджिрд╡рд╕
11 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рджिрд╡рд╕
12 рдЬुрд▓ाрдИ - рдорд▓ेрд░िрдпा
17 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рди्рдпाрдп рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
18 рдЬुрд▓ाрдИ - рдиेрд▓्рд╕рди рдордг्рдбेрд▓ा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
26 рдЬुрд▓ाрдИ - рдХाрд░рдЧिрд▓ рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ेрдкेрдЯाрдЗрдЯिрд╕ рджिрд╡рд╕
29 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦाрдз рджिрд╡рд╕
6 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╣िрд░ोрд╢िрдоा рджिрд╡рд╕
7 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ाрдердХрд░рдШा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
9 рдЕрдЧрд╕्рдд - рднाрд░рдд рдЫोрдбो рдЖंрджोрд▓рди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд), рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд▓ोрдЧों рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
10 рдЕрдЧрд╕्рдд - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмाрдпोрдбीрдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
12 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
15 рдЕрдЧрд╕्рдд - рднाрд░рдд рдХा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
19 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирд╡ीрдп рджिрд╡рд╕
20 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╕рдж्рднाрд╡рдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
23 рдЕрдЧрд╕्рдд - рджाрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдЙрдирдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
29 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
5 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
8 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
10 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд░ोрдХрдеाрдо рджिрд╡рд╕
14 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╣िंрджी рджिрд╡рд╕
15 рд╕िрддंрдмрд░ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕ рдЕрднिрдпंрддा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
16 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдУрдЬोрди рджिрд╡рд╕
21 рд╕िрддंрдмрд░ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢ांрддि рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд▓्рдЬाрдИрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
27 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
28 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдмीрдЬ рджिрд╡рд╕
рднाрд░рдд рдоें рдмैंрдХों рдХा рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди =1770 рдоें
ЁЯСЙрдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдмैंрдХ =1865 рдоें
ЁЯСЙ рдЕрд╡рдз рдХाॅрдорд░्рд╢िрд▓ рдмैंрдХ = 1881 рдоें
ЁЯСЙ рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ =1894 рдоें
ЁЯСЙ рдХेрдирд░ा рдмैंрдХ =1906 рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा = 1906 рдоें
ЁЯСЙ рдХाॅрд░рдкोрд░ेрд╢рди рдмैंрдХ = 1906 рдоें
ЁЯСЙ рдЗंрдбिрдпрди рдмैंрдХ =1907 рдоें
ЁЯСЙ рдкंрдЬाрдм рдПंрдб рд╕िंрдзी рдмैंрдХ = 1908 рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдмрдб़ौрджा= 1908 рдоें
ЁЯСЙ рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1911 рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдиिрдпрди рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1919 рдоें
ЁЯСЙ рдЗрдо्рдкीрд░िрдпрд▓ рдмैंрдХ =1921рдоें
ЁЯСЙ рдЖंрдз्рд░ा рдмैंрдХ = 1923 рдоेंЁЯСЙ рд╕िंрдбीрдХेрдЯ рдмैंрдХ = 1925 рдоें
ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдпा рдмैंрдХ =1931 рдоें
ЁЯСЙ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1935рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ =1935рдоें
ЁЯСЙ рдЗंрдбिрдпрди рдУрд╡рд░рд╕ीрдЬ рдмैंрдХ =1937 рдоें
ЁЯСЙ рджेрдиा рдмैंрдХ =1938 рдоें
ЁЯСЙ рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдХाॅрдорд░्рд╕ =1943рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдХो рдмैंрдХ =1943 рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा = 1950 рдоें
ЁЯСЙ рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1955 рдоें
ЁЯСЙ ICICI рдмैंрдХ = 1994 рдоें
ЁЯСЙ HDFC рдмैंрдХ = 1994 рдоें
ЁЯСЙ IDBI рдмैंрдХ =1964 рдоें
ЁЯСЙ рдПрдХ्рд╕िрд╕ рдмैंрдХ = 2007 рдоें
*рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрд╡рд╕*
1. рд▓ुрдИрд╕ рдм्рд░ेрд▓ рджिрд╡рд╕
– 4 рдЬрдирд╡рд░ी
2. рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрд╕्рдп рджिрд╡рд╕
– 10 рдЬрдирд╡рд░ी
3. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 12 рдЬрдирд╡рд░ी
4. рдерд▓ рд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 15 рдЬрдирд╡рд░ी
5. рдХुрд╖्рда рдиिрд╡ाрд░рдг рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
6. рднाрд░рдд рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
– 25 рдЬрдирд╡рд░ी
7. рдЧрдгрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬрдирд╡рд░ी
8. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рдПрд╡ं рдЙрдд्рдкाрдж рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬрдирд╡рд░ी
9. рд╕рд░्рд╡ोрджрдп рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
10. рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
11. рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
– 4 feb
12. рдЧुрд▓ाрдм рджिрд╡рд╕
– 12 рдлрд░рд╡рд░ी
13. рд╡ेрд▓ेंрдЯाрдЗрди рджिрд╡рд╕
– 14 рдлрд░рд╡рд░ी
14. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृрднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
– 21 рдлрд░рд╡рд░ी
15. рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕
– 24 рдлрд░рд╡рд░ी
16. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрдиं рджिрд╡рд╕
– 28 рдлрд░рд╡рд░ी
17. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕
– 4 рдоाрд░्рдЪ
18. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕
– 8 рдоाрд░्рдЪ
19. рдХेрежрдФрежрд╕ुреж рдмрд▓ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 12 рдоाрд░्рдЪ
20. рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
– 15 рдоाрд░्рдЪ
21. рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдг рджिрд╡рд╕
– 18 рдоाрд░्рдЪ
22. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕
– 21 рдоाрд░्рдЪ
23. рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
– 22 рдоाрд░्рдЪ
24. рднрдЧрдд рд╕िंрд╣, рд╕ुрдЦрджेрд╡ рдФрд░ рд░ाрдЬрдЧुрд░ु рдХे рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕
– 23 рджिрд╡рд╕
25. рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрдиं рджिрд╡рд╕
– 23 рдоाрд░्рдЪ
26. рд░ाрдордордиोрд╣рд░ рд▓ोрд╣िрдпा рдЬрдпंрддी
– 23 рдоाрд░्рдЪ
27. рд╡िрд╢्рд╡ рдЯीрежрдмीреж рджिрд╡рд╕
– 24 рдоाрд░्рдЪ
28. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдбाрдХ рдЬीрд╡рди рдмिрдоा рджिрд╡рд╕
– 24 рдоाрд░्рдЪ
29. рдЧрдгेрд╢ рд╢ंрдХрд░ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХा рдмрд▓िрджाрди рджिрд╡рд╕
– 25 рдоाрд░्рдЪ
30. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рджिрд╡рд╕
– 26 рдоाрд░्рдЪ
31. рд╡िрд╢्рд╡ рдеिрдпेрдЯрд░ рджिрд╡рд╕
– 27 рдоाрд░्рдЪ
32. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде рджिрд╡рд╕
– 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓
33. рдЕрдо्рдмेрджрдХрд░ рдЬрдпंрддी
– 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓
34. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ैрдоाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕
– 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓
35. рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ीрдоोрдлीрд▓िрдпा рджिрд╡рд╕
– 17 рдЕрдк्рд░ैрд▓
36. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд░ाрд╕рдд рджिрд╡рд╕
– 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓
37. рдкृрде्рд╡ी рджिрд╡рд╕
– 22 рдЕрдк्рд░ैрд▓
38. рд╡िрд╢्рд╡ рдкुрд╕्рддрдХ рджिрд╡рд╕
– 23 рдЕрдк्рд░ैрд▓
39. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢्рд░рдоिрдХ рджिрд╡рд╕
– 1 рдордИ
40. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 3 рдордИ
41. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
42. рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбрдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
43. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдеैрд▓ीрд╕िрдоिрдпा рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
44. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдк्рд░ौрдзोрдЧिрдХी рджिрд╡рд╕
– 11 рдордИ
45. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕
– 18 рдордИ
46. рд╡िрд╢्рд╡ рдирд░्рд╕ рджिрд╡рд╕
– 12 рдордИ
47. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░िрд╡ाрд░ рджिрд╡рд╕
– 15 рдордИ
48. рд╡िрд╢्рд╡ рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рджिрд╡рд╕
– 17 рдордИ
49. рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рд╡िрд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
– 21 рдордИ
50. рдЬैрд╡िрдХ рд╡िрд╡िрдзिрддा рджिрд╡рд╕
– 22 рдордИ
51. рдоाрдЙрди्рдЯ рдПрд╡рд░ेрд╕्рдЯ рджिрд╡рд╕
– 29 рдордИ
52. рд╡िрд╢्рд╡ рддрдо्рдмाрдХू рд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
– 31 рдордИ
53. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕
– 5 рдЬूрди
54. рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрди рджिрд╡рд╕
– 14 рдЬूрди
55. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдУрд▓рдо्рдкिрдХ рд╕рдоिрддि рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 6 рдЬूрди
56. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
– 20 рдЬूрди
57. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рджिрд╡рд╕
– 29 рдЬूрди
58. рдкीрежрд╕ीреж рдорд╣ाрд▓рдиोрдмिрд╕ рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 29 рдЬूрди
60. рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
61. рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
62. рдбॉреж рд╡िрдзाрдирдЪंрдж्рд░ рд░ाрдп рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
63. рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рджिрд╡рд╕
– 11 рдЬुрд▓ाрдИ
64. рдХाрд░рдЧिрд▓ рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬुрд▓ाрдИ
65. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрдирдкाрди рджिрд╡рд╕
– 1 рдЕрдЧрд╕्рдд
66. рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 12 рдЕрдЧрд╕्рдд
67. рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 15 рдЕрдЧрд╕्рдд
68. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЦेрд▓ рджिрд╡рд╕
– 29 рдЕрдЧрд╕्рдд
69. рдз्рдпाрдирдЪрди्рдж्рд░ рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 29 рдЕрдЧрд╕्рдд
70. рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рд╕िрддрдо्рдмрд░
71. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 8 рд╕िрддрдо्рдмрд░
72. рд╣िंрджी рджिрд╡рд╕
– 14 рд╕िрддрдо्рдмрд░
73. рд╡िрд╢्рд╡-рдмंрдзुрдд्рд╡ рдПрд╡ं рдХ्рд╖рдоा рдпाрдЪрдиा рджिрд╡рд╕
– 14 рд╕िрддрдо्рдмрд░
74. рдЕрднिрдпंрддा рджिрд╡рд╕
– 15 рд╕िрддрдо्рдмрд░
75. рд╕ंрдЪрдпिрддा рджिрд╡рд╕
– 15 рд╕िрддрдо्рдмрд░
76. рдУрдЬोрди рдкрд░рдд рд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 16 рд╕िрддрдо्рдмрд░
77. RPF рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 20 рд╕िрддрдо्рдмрд░
78. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рджिрд╡рд╕
– 21 рд╕िрддрдо्рдмрд░
79. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
– 27 рд╕िрддрдо्рдмрд░
80. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдж्рдзрдЬрди рджिрд╡рд╕
– 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
81. рд▓ाрд▓ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЬрдпंрддी
– 2 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
82. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрд╣िंрд╕ा рджिрд╡рд╕
– 2 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
83. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि рджिрд╡рд╕
– 3 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
84. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд╢ु-рдХрд▓्рдпाрдг рджिрд╡рд╕
– 4 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
85. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
86. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡рди्рдп рдк्рд░ाрдгी рджिрд╡рд╕
– 6 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
87. рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
88. рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдХ рджिрд╡рд╕
– 9 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
89. рд╡िрд╢्рд╡ рджृрд╖्рдЯि рджिрд╡рд╕
– 10 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
90. рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдЬрдпंрддी
– 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
91. рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирдХ рджिрд╡рд╕
– 14 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
92. рд╡िрд╢्рд╡ рдПрд▓рд░्рдЬी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕
– 16 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
93. рд╡िрд╢्рд╡ рдЦाрдж्рдп рджिрд╡рд╕
– 16 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
94. рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдпोрдбीрди рдЕрд▓्рдкрддा рджिрд╡рд╕
– 21 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
95. рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рджिрд╡рд╕
– 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
96. рд╡िрд╢्рд╡ рдоिрддрд╡्рдпрдпिрддा рджिрд╡рд╕
– 30 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
97. рдЗंрджिрд░ा рдЧाँрдзी рдХी рдкुрдг्рдп рддिрдеि
– 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
98. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 9 рдирд╡рдо्рдмрд░
99. рд░ाреж рд╡िрдзिрдХ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 9 рдирд╡рдо्рдмрд░
100. рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕
– 14 рдирд╡рдо्рдмрд░
101. рд╡िрд╢्рд╡ рдордзुрдоेрд╣ рджिрд╡рд╕
– 14 рдирд╡рдо्рдмрд░
102. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрдзाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
– 17 рдирд╡рдо्рдмрд░
103. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рджिрд╡рд╕
– 17 рдирд╡рдо्рдмрд░
104. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡्рдпрд╕्рдХ рджिрд╡рд╕
– 18 рдирд╡рдо्рдмрд░
105. рд╡िрд╢्рд╡ рдиाрдЧрд░िрдХ рджिрд╡рд╕
– 19 рдирд╡рдо्рдмрд░
106. рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕
– 20 рдирд╡рдо्рдмрд░
107. рд╡िрд╢्рд╡ рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рджिрд╡рд╕
– 21 рдирд╡рдо्рдмрд░
108. рд╡िрд╢्рд╡ рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕
– 25 рдирд╡рдо्рдмрд░
109. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 26 рдирд╡рдо्рдмрд░
110. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╡िрдзि рджिрд╡рд╕
– 26 рдирд╡рдо्рдмрд░
111. рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рджिрд╡рд╕
– 1 рджिрд╕рдо्рдмрд░
112. рдиौрд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 4 рджिрд╕рдо्рдмрд░
113. рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдиिрд╡ाрд░рдг рджिрд╡рд╕
– 4 рджिрд╕рдо्рдмрд░
114. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рджिрд╕рдо्рдмрд░
115. рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕
– 6 рджिрд╕рдо्рдмрд░
116. рдЭंрдбा рджिрд╡рд╕
– 7 рджिрд╕рдо्рдмрд░
117. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдЙрдб्рдбрдпрди рджिрд╡рд╕
– 7 рджिрд╕рдо्рдмрд░
118. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
– 10 рджिрд╕рдо्рдмрд░
119. рд╡िрд╢्рд╡ рдмाрд▓ рдХोрд╖ рджिрд╡рд╕
– 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░
120. рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд╕्рдердоा рджिрд╡рд╕
– 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░
121. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЙрд░्рдЬा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 14 рджिрд╕рдо्рдмрд░
122. рдЧोрд╡ा рдоुрдХ्рддि рджिрд╡рд╕
– 19 рджिрд╕рдо्рдмрд░
123. рдХिрд╕ाрди рджिрд╡рд╕
– 23 рджिрд╕рдо्рдмрд░
124. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рджिрд╡рд╕
– 24 рджिрд╕рдо्рдмрд░
125. CRPF рдХा рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 28 рджिрд╕рдо्рдмрд░
1- GST рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ?
ANS - рд╡рд╕्рддु рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GOOD AND SERVICES TAX )
2- GST рд▓ाрдЧु рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдХौрди рд╕ा рд╣ै
ANS -рдл्рд░ांрд╕ 1954
3-рд╡рд╣ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╕ोрдзрди рдЬिрд╕рдХे рддрд╣рдд GST рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рднाрд░рдд рдоें ?
ANS -122
4- GST рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдХुрд▓ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХिрддрдиी рд╣ै?
ANS -33
5-GST рдХो рднाрд░рдд рдоें рдкाрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдХौрди рд╕ा рд╣ै
ANS - 1-рдЕрд╕рдо -12 august 2016
рдмिрд╣ाрд░ – 16 august
6- рднाрд░рдд рдХा GST рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЖрдзрд░िрдд рд╣ै ?
ANS- рдХрдиाрдбा
7- рднाрд░рдд рдоें рд╡рд╕्рддु рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ GST рдХрдм рд▓ाрдЧु рдХिрдпा рдЧрдпा ?
ANS - 1 рдЬुрд▓ाрдИ 2017 рдкрд╣рд▓े рдпे 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2017 рдХो рд▓ाрдЧु рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдеा
8- рднाрд░рдд рдоें GST рд▓ाрдЧु рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рдХिрд╕рдиे рджिрдпा ?
ANS - рд╡िрдЬрдп рдХेрд▓рдХрд░ рд╕рдоिрддि рдиे
9- рд╕рд░्рд╡ рдк्рд░рдердо GST рдмिрд▓ рдХा рдк्рд░ाрд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдзрдХ्рд╖्рдп рдХौрди рдеे ?
ANS - рдЕрд╕ीрдо рджрд╕ рдЧुрдк्рддा
10- GST рдмिрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा рддрдеा рд▓ोрдХ рд╕рднा рдоें рдХрдм рд╕े рдкाрд░िрдд рдХिрдпा ?
ANS 1-рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा - 3 рдСрдЧрд╕्рдд 2016
11- GST рдХे рд▓िрдП рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдХिрддрдиे рд╡ोрдЯ рдкреЬे ?
ANS –рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें 336 рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдоें 11
12- GST рдмिрд▓ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рдкрддि рдиे рдХрдм рдоंрдЬूрд░ी рджी ?
ANS - 8 рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2016
13- GST рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдЕंрдХ рд╣ै ?
ANS – 15
14- GST рдХी рджрд░े рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ै ?
ANS- 0%,5%,12%,18%,28%
15- рд▓рдЧрднрдЧ рдХिрддрдиे рджेрд╢ो рдиे GST рдЕрдкрдиाрдпा рд╣ै ?
ANS - 160
16- рднाрд░рдд рдоें GST рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХрдм рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдеा ?
ANS -2000
17- GST рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХрд╣ा рд╣ै
ANS - рджिрд▓्рд▓ी
18- GST рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдзрдХ्рд╖्рдп рдХौрди рд╣ै ?
ANS - рдЕрд░ुрдг рдЬेрдЯрд▓ी
19 – GST рдмिрд▓ рдХो рд╕рдмрд╕ рдкрд╣рд▓े рдкाрд░िрдд рдХрд╣ा рдХिрдпा рдЧрдпा ?
ANS - рддेрд▓ंрдЧाрдиा
20- рднाрд░рдд рдХा рдПрдХ рдоाрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЬँрд╣ा GST рдкाрд░िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै ?
ANS- рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░
21- GST рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрдпेрдЧा ?
ANS – 1 рдЬुрд▓ाрдИ
22- GST рдХी рдЪोрд░ी рдХрд░рдиे рдоें рдХिрддрдиे рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░ाрд╡ाрд╕ рд╣ोрдЧा ?
ANS – 5
23- GST рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХрд░ рд╣ै
ANS - рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖
24- GST рдк्рд░рд╢ाрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдкोрд░्рдЯрд▓ рддैрдпाрд░ рдХिрдпे рдЧрдП рд╣ै ?
ANS - GST рдкोрд░्рдЯрд▓
25- GST рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХे рд╕ाрде рдЬुрдбी рднाрд░рдд рдХी рджो #рднाрд░рдд рдоें рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХौрди рдХ्рдпा рд╣ै
ЁЯШЗрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि ЁЯСЙрд░ाрдордиाрде рдХोрд╡िंрдж
ЁЯШЗрдЙрдкрд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि ЁЯСЙрд╡ेंрдХैрдпा рдиाрдпрдбू
ЁЯШЗрдоुрдЦ्рдп рди्рдпाрдпाрдзीрд╢ЁЯСЙ рджीрдкрдХ рдоिрд╢्рд░ा
ЁЯШЗрдоुрдЦ्рдп рдЪुрдиाрд╡ рдЖрдпुрдХ्рдд ЁЯСЙрдУрдо рдк्рд░рдХाрд╢ рд░ाрд╡рдд
ЁЯШЗрд░ेрд▓рд╡े рдмोрд░्рдб рдХा рдЪेрдпрд░рдоैрдиЁЯСЙ рдЕрд╢्рд╡िрдиी рд▓ोрд╣ाрдиी
ЁЯШЗрд░ेрд▓рд╡े рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдкिрдпूрд╖ рдЧोрдпрд▓
ЁЯШЗрдЦेрд▓ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд░ाрдЬрд╡рд░्рдзрди рд╕िंрд╣ рд░ाрдаोрд░
ЁЯШЗрд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░ाрдо
ЁЯШЗSEBI рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрдЬрдп рдд्рдпाрдЧी
ЁЯШЗNITI рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗNITI рдЖрдпोрдЧ рдХा CEO ЁЯСЙрдЕрдоिрддाрдн рдХांрдд
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд╕ुрдоिрдд्рд░ा рдорд╣ाрдЬрди
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдЙрдкाрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙM рдеंрдмीрджुрд░
ЁЯШЗрд▓ोрдХрд╕рднा рдХे рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рд╕्рдиेрд╣рд▓рддा рд╢्рд░ीрд╡ाрд╕्рддрд╡
ЁЯШЗрд░ाрдЬ्рдпрд╕рднा рдХे рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдХा рдиेрддाЁЯСЙ рдЧुрд▓ाрдо рдирд╡ी рдЖрдЬ़ाрдж
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдорд╣ाрди्рдпाрдпрд╡ाрджी ЁЯСЙрдХे рдХे рд╡ेрдгुрдЧोрдкाрд▓
ЁЯШЗрд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдмीрд░ेंрдж्рд░ рд╕िंрд╣ рдзрдиोрдЖ
ЁЯШЗрдиो рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд╕ुрдиीрд▓ рд▓ाрдо्рдмा
ЁЯШЗрдерд▓ рд╕ेрдиा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдмिрдкिрди рд░ाрд╡рдд
ЁЯШЗрдХैрдмिрдиेрдЯ рд╕рдЪिрд╡ ЁЯСЙрдк्рд░рджीрдк рдХुрдоाрд░ рд╕िрди्рд╣ा
ЁЯШЗS.B.I рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░рдЬрдиीрд╢ рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗI.B рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд░ाрдЬीрд╡ рдЬैрди
ЁЯШЗB.S. F рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдХे.рдХे.рд╢рд░्рдоा
ЁЯШЗCRPF рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд░ाрдЬीрд╡ рд░ाрдп рднрдЯрдиाрдЧрд░
ЁЯШЗрд▓ोрдХ рд╕ेрд╡ा рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрд░рд╡िंрдж рд╕рдХ्рд╕ैрдиा
ЁЯШЗ21 рд╡ें рд╡िрдзी рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдмрд▓рдмीрд░ рд╕िंрд╣ рдЪौрд╣ाрди
ЁЯШЗрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рдЖрдпोрдЧ рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрд▓рд▓िрддा рдХुрдоाрд░рдоंрдЧрд▓рдо
ЁЯШЗLIC рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдпрдХुрдоाрд░ рд╢рд░्рдоा
ЁЯШЗRBI рдЧрд░्рд╡рдирд░ЁЯСЙ рдЙрд░्рдЬिрдд рдкрдЯेрд▓
ЁЯШЗрд▓ोрдХ рд▓ेрдЦा рд╕рдоिрддि рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдорд▓्рд▓िрдХा рдЕрд░्рдЬुрди
ЁЯШЗ7 рд╡े рд╡ेрддрди рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рдЕрд╢ोрдХ рдХुрдоाрд░ рдоाрдеुрд░
ЁЯШЗ14 рд╡े рдмीрдд рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдмाрдИ рдмी рд░ेрдб्рдбी
ЁЯШЗ15 рд╡े рдмीрдд рдЖрдпोрдЧ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдПрди рдХे рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрднाрд░рддीрдп рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдЯीрдо рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХोрдЪ ЁЯСЙрд░рд╡ि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी
ЁЯШЗICC рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ЁЯСЙ рд╢рд╢ांрдХ рдордиोрд╣рд░
ЁЯШЗICC рдХा рдбिрдк्рдЯी рдЪрдпрд░рдоैрди ЁЯСЙрдЗрдорд░ाрди рдЦ्рд╡ाрдЬा
ЁЯШЗSAARC рдХा рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рдЕрдордЬрдж рд╣ुрд╕ैрди рдмी. рд╕िрдпाрд▓
ЁЯШЗрдоाрдирд╡ рд╕ंрд╕ाрдзрди рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдк्рд░рдХाрд╢ рдЬाрд╡рдбेрдХрд░
ЁЯШЗрднाрд░рддीрдп рдУрд▓ंрдкिрдХ рд╕ंрдШ рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдирд░िрди्рджрд░ рдмाрдд्рд░ा
ЁЯШЗрд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рдХा рдорд╣ाрд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рдПрдирдЯीрдиो рдЧुрдЯेрд░рд╕
ЁЯШЗрд╕ेंрд╕рд░ рдмोрд░्рдб рдХा рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдк्рд░рд╕ूрди рдЬोрд╢ी
ЁЯШЗрдЬीрдПрд╕рдЯी рдХा рдм्рд░ांрдб рдЕрдо्рдмेрди्рд╕рдбрд░ ЁЯСЙрдЕрдоिрддाрдн рдмрдЪ्рдЪрди
ЁЯШЗрдЧृрд╣ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд░ाрдЬрдиाрде рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрд╡िрджेрд╢ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд╕ुрд╖рдоा рд╕्рд╡рд░ाрдЬ
ЁЯШЗрд╡िрдд्рдд рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЕрд░ूрдг рдЬेрдЯрд▓ी
ЁЯШЗрд░рдХ्рд╖ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрд░्рдорд▓ा рд╕ीрддाрд░рдорди
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдЬрд╣ाрдЬрд░ाрдиी, рд╕рдб़рдХ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдоाрд░्рдЧ рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдиिрддिрди рдЬрдпрд░ाрдо рдЧрдб़рдХрд░ी
ЁЯШЗрд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡ाрд░ рдХрд▓рдпाрдг рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдЬрдЧрдд рдк्рд░рдХाрд╢ рдирдб्рдбा
ЁЯШЗрдкेрдпрдЬрд▓ рдПрд╡ं рд╕्рд╡рдЫрддा рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдЙрдоा рднाрд░рддी
ЁЯШЗрд╡ाрдгिрдЬ्рдп рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд╕ुрд░ेрд╢ рдк्рд░рднु
ЁЯШЗрдорд╣िрд▓ा рдПрд╡ं рдмाрд▓ рд╡िрдХाрд╕ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдоेрдирдХा рдЧाँрдзी
ЁЯШЗрднाрд░рдд рдХा рдЙрд░्рд╡рд░рдХ рдПрд╡ं рд░рд╕ाрдпрди рдоंрдд्рд░ाрд▓рдп, рд╕ंрд╕рджिрдп рдХाрд░्рдп рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЕрдирди्рдд рдХुрдоाрд░
ЁЯШЗрдЧ्рд░ाрдоीрдг рд╡िрдХाрд╕, рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рдирд░ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣ рддोрдорд░
ЁЯШЗрдХृрд╖ि рдоंрдд्рд░ीЁЯСЙ рд░ाрдзाрдоोрд╣рди рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрдЗрд╕्рдкाрдд рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрдЪौрдзрд░ी byрдмीрд░ेрди्рдж्рд░ рд╕िंрд╣
ЁЯШЗрдХрдкрдб़ा рдоंрдд्рд░ी ЁЯСЙрд╕्рдоृрддि рдЗрд░ाрдиी
ЁЯШЗISRO рдХे рдЕрдз्рдпрдХ्рд╖ ЁЯСЙрдХे. рд╕िрд╡ाрди
ЁЯШЗрд╡िрджेрд╢ рд╕рдЪिрд╡ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдп рдХेрд╕рдм рдЧोрдЦрд▓े
#UNESCO рдоे рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рднाрд░рдд рдХी рдзрд░ोрд╣рд░~~
1. рддाрдЬрдорд╣рд▓ - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1983]
2. рдЖрдЧрд░ा рдХा рдХिрд▓ा - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1983]
3. рдЕрдЬंрддा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1983]
4. рдПрд▓ोрд░ा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1983]
5. рдХोрдгाрд░्рдХ рдХा рд╕ूрд░्рдп рдоंрджिрд░ - рдУрдбिрд╢ा [1984]
6. рдорд╣ाрдмрд▓िрдкुрд░рдо् рдХा рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ -рддрдоिрд▓рдиाрдбू [1984]
7. рдХाрдЬीрд░ंрдЧा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЕрд╕ोрдо [1985]
8. рдоाрдирд╕ рд╡рди्рдп рдЬीрд╡ рдЕрднрдпाрд░рдг्рдп - рдЕрд╕ोрдо [1985]
9. рдХेрд╡рд▓ा рджेрд╡ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [1985]
10. рдкुрд░ाрдиे рдЧोрд╡ा рдХे рдЪрд░्рдЪ рд╡ рдорда - рдЧोрд╡ा [1986]
11. рдоुрдЧрд▓ рд╕िрдЯी, рдлрддेрд╣рдкुрд░ рд╕िрдХрд░ी - рдЙрдд्рддрд░ рдк्рд░рджेрд╢ [1986]
12. рд╣рдо्рдкी рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ [1986]
13. рдЦрдЬुрд░ाрд╣ो рдоंрджिрд░ - рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ [1986]
14. рдПрд▓ीрдлेंрдЯा рдХी рдЧुрдлाрдПं - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [1987]
15. рдкрдЯ्рдЯрджрдХрд▓ рд╕्рдоाрд░рдХ рд╕рдоूрд╣ - рдХрд░्рдиाрдЯрдХ [1987]
16. рд╕ुंрджрд░рд╡рди рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдк. рдмंрдЧाрд▓ [1987]
17. рд╡ृрд╣рджेрд╢्рд╡рд░ рдоंрджिрд░ рддंрдЬाрд╡ुрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбू [1987]
18. рдиंрджा рджेрд╡ी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб [1988]
19. рд╕ांрдЪी рдХा рдмौрдж्рдз рд╕्рдоाрд░рдХ - рдордз्рдпрдк्рд░рджेрд╢ [1989]
21. рд╣ुрдоाрдпूँ рдХा рдордХрдмрд░ा - рджिрд▓्рд▓ी [1993]
22. рджाрд░्рдЬिрд▓िंрдЧ рд╣िрдоाрд▓рдпрди рд░ेрд▓ - рдкрд╢्рдЪिрдо рдмंрдЧाрд▓ [1999]
23. рдорд╣ाрдмोрдзी рдоंрджिрд░, рдЧрдпा - рдмिрд╣ाрд░ [2002]
24. рднीрдордмेрдЯрдХा рдХी рдЧुрдлाрдПँ - рдордз्рдп рдк्рд░рджेрд╢ [2003]
25. рдЧंрдЧрдИ рдХोрдб़ा рдЪोрд▓рдкुрд░рдо् рдорди्рджिрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2004]
26. рдПрд░ाрд╡рддेрд╢्рд╡рд░ рдорди्рджिрд░ - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2004]
27. рдЫрдд्рд░рдкрддि рд╢िрд╡ाрдЬी рдЯрд░्рдоिрдирд▓ - рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ [2004]
28. рдиीрд▓рдЧिрд░ि рдоाрдЙंрдЯेрди рд░ेрд▓рд╡े - рддрдоिрд▓рдиाрдбु [2005]
29. рдлूрд▓ों рдХी рдШाрдЯी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рдЙрдд्рддрд░ाрдЦंрдб [2005]
30. рджिрд▓्рд▓ी рдХा рд▓ाрд▓ рдХिрд▓ा - рджिрд▓्рд▓ी [2007]
31. рдХाрд▓рдХा рд╢िрдорд▓ा рд░ेрд▓рд╡े -рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ [2008]
32. рд╕िрдорд▓ीрдкाрд▓ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп - рдУрдбिрд╢ा [2009]
33. рдиोрдХрд░ेрдХ рдЕрдн्рдпाрд░рдг्рдп - рдоेрдШाрд▓рдп [2009]
34. рднिрддрд░рдХрдиिрдХा рдЙрдж्рдпाрди - рдУрдбिрд╢ा [2010]
35. рдЬрдпрдкुрд░ рдХा рдЬंрддрд░-рдорди्рддрд░ - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2010]
36. рдкрд╢्рдЪिрдо рдШाрдЯ [2012]
37. рдЖрдоेрд░ рдХा рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
38. рд░рдгрдеंрднोрд░ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
39. рдХुंрднрд▓рдЧрдв़ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
40. рд╕ोрдиाрд░ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
41. рдЪिрдд्рддौрдб़рдЧрдв़ рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
42. рдЧाрдЧрд░ोрди рдХिрд▓ा - рд░ाрдЬрд╕्рдеाрди [2013]
43. рд░ाрдиी рдХा рд╡ाрд╡ - рдЧुрдЬрд░ाрдд [2014]
44. рдЧ्рд░ेрдЯ рд╣िрдоाрд▓рдп рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЙрдж्рдпाрди - рд╣िрдоाрдЪрд▓ рдк्рд░рджेрд╢ [2014]
#рд╕рд░्рд╡рдЧ्рд░ाрд╣ी рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рд╣ै : → AB
☞. рд╕рд░्рд╡рджाрддा рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рд╣ै : → O
☞. рдЖрд░реж рдПрдЪреж рдлैрдХ्рдЯрд░ рд╕рдмंрдзिрдд рд╣ै : → рд░рдХ्рдд рд╕े
☞. RH рдлैрдХ्рдЯрд░ рдХे рдЦोрдЬрдХрд░्рддा : → рд▓ैंрдб рд╕्рдЯीрдирд░ рдПрд╡ं рд╡िрдирд░
☞. рд░рдХ्рдд рдХो рд╢ुрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै : → рд╡ॄрдХ्рдХ (kidney)
☞. рд╡ॄрдХ्рдХ рдХा рднाрд░ рд╣ोрддा рд╣ै : → 150 рдЧ्рд░ाрдо
☞. рд░рдХ्рдд рдПрдХ рд╡िрд▓рдпрди рд╣ै : → рдХ्рд╖ाрд░ीрдп
☞. рд░рдХ्рдд рдХा pH рдоाрди рд╣ोрддा рд╣ै : → 7.4
☞. рд╣्рд░्рджрдп рдХी рдзрдбрдХрди рдХा рдиिрдпंрдд्рд░рдХ рд╣ै : → рдкेрд╕рдоेрдХрд░
☞. рд╢рд░ीрд░ рд╕े рд╣्рд░рджрдп рдХी рдУрд░ рд░рдХ्рдд рд▓े рдЬाрдиे
рд╡ाрд▓ी рд░рдХ्рддрд╡ाрд╣िрдиी рдХрд╣рд▓ाрддी
рд╣ै : → рд╢िрд░ा
☞. рд╣्рд░рджрдп рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХी рдУрд░ рд░рдХ्рдд рд▓े рдЬाрдиे
рд╡ाрд▓ी рд░рдХ्рддрд╡ाрд╣िрдиी рдХрд╣рд▓ाрддी
рд╣ै : → рдзрдордиी
☞. рдЬрд░ाрд╡िрдХ-7 рд╣ै : → рдХृрдд्рд░िрдо рд╣्рд░рджрдп
☞. рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЖрдХ्рд╕ीрдЬрди рдХा рдкрд░िрд╡рд╣рди : →
рд░рдХ्рдд рдж्рд╡ाрд░ा
☞. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी рдЕрд╕्рдеि : → рд╕्рдЯेрдкिрдЬ़ (рдордз्рдп рдХрд░्рдг рдоें)
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЕрд╕्рдеि : → рдлिрдорд░ (рдЬंрдШा рдоें)
☞. рд╕рдмрд╕े рд▓рдо्рдмी рдкेрд╢ी : → рд╕рд░्рдЯोрд░िрдпाрд╕
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЧ्рд░ंрдеि : → рдпрдХृрдд
☞. рд╕рд░्рд╡ाрдзिрдХ рдкुрдирд░ुрджрднрд╡рди рдХी рдХ्рд╖рдорддा : → рдпрдХृрдд рдоें
☞. рд╕рдмрд╕े рдХрдо рдкुрдирд░ुрджрднрд╡рди рдХी рдХ्рд╖рдорддा : → рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें
☞. рд╢рд░ीрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдХрдаोрд░ рднाрдЧ : → рджांрдд рдХा рдЗрдиेрдорд▓
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд▓ाрд░ рдЧ्рд░ंрдеि : → рдкैрд░ोрдЯिрдб рдЧ्рд░ंрдеि
☞. рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी WBC : → рд▓िрдо्рдлोрд╕ाрдЗрдЯ
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी WBC : → рдоोрдиोрд╕ाрдЗрдЯ
☞. рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╢िрд░ा : → рдПрди्рдлिрд░िрдпрд░
☞. RBCs рдХा рдЬीрд╡рди рдХाрд▓ : → 120 рджिрди
☞. рд░ुрдзिрд░ рдХा рдердХ्рдХा рдмрдиाрдиे рдХा рд╕рдордп : → 2-5 рджिрди
☞. рдЕрдиुрд╡ांрд╢िрдХी рдХे рдкिрддा рдЧ्рд░ेрдЧрд░ рдЬॅाрди рдоेंрдбрд▓ рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд╣рд░рдЧोрд╡िंрдж рдЦुрд░ाрдиा рдХो рдиोрдмेрд▓ рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдЬीрди DNA рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд
рдЦोрдЬ рдХे рд▓िрдП рдоिрд▓ा рдеा।
☞. рд░ाрдЗрдмोрд╕ोрдо ( Ribosome ) рдХो рдк्рд░ोрдЯीрди рдХी
рдлैрдХ्рдЯ्рд░ी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЧुрдгрд╕ूрдд्рд░ो рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा 46 ( 23
рдЬोрдб़ा ) рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдЪेрдЪрдХ рдХा рдЯीрдХा рдХी рдЦोрдЬ рдПрдбрд╡рд░्рдб рдЬैрдирд░ рдиे
рдХी рдеी।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХे рд░рдХ्рдд рдХा рдкी.
рдПрдЪ. рдоाрди 7.4 рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд▓ाрд▓ рд░рдХ्рдд рдХрдгिрдХांрдП RBC рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрд╕्рдеिрдордЬ्рдЬा рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХोрд╢िрдХा рдХी рдЦोрдЬ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ाрдмрд░्рдЯ рд╣ुрдХ рдиे
рдХी рдеी।
☞. рдирд╡рдЬाрдд рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें 300 рд╣рдб्рдбिрдпां
рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рд▓ंрдмी
рд╣рдб्рдбी рдХो ‘рдлीрдорд░’ рдХрд╣рддे рд╣ै ( рдЬांрдШ
рдХी рд╣рдб्рдбी )।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े
рдЫोрдЯी рд╣рдб्рдбी ‘рд╕्рдЯेрдк्рд╕’ рд╣ै рдЬो рдХाрди рдоें
рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХी рдЫाрддी рдоें рджोрдиों рддрд░рдл 12 -12
рдкрд╕рд▓िрдпां рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. RBC рд▓ाрд▓ рд░рдХ्рдд рдХрдг рдХी рдХрдм्рд░рдЧाрд╣ рдпрдХृрдд рдФрд░
рдк्рд▓ीрд╣ा рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдиाрдиे рдоें рд╡िрдЯाрдоिрди рдХे k рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ ( Blood Group ) рдПрд╡ं рдЖрд░ рдПрдЪ рддрдд्рд╡ ( RH
Factor ) рдХी рдЦोрдЬ рдХाрд░्рд▓ рд▓ैंрдбрд╕्рдЯीрдирд░ рдиे
рдХी рдеी।
☞. AB рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдоें рдПрдг्рдЯीрдмॅाрдбी
рдирд╣ीं рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣
рд╕рд░्рд╡рдЧ्рд░рд╣рддा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै
☞. O рд░рдХ्рдд рд╕рдоूрд╣ рдоें рдПрдгрдЯीрдЬрди рдирд╣ीं
рд╣ोрддा рд╣ै рдпрд╣ рд╕рд░्рд╡рджाрддा рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╣ृрджрдп рдХा рднाрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 300 рдЧ्рд░ाрдо рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╣ृрджрдп рдПрдХ рдоिрдирдЯ рдоें 72 рдмाрд░ рдзрдб़рдХрддा рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рд░рдХ्рдд рджाрдм 120/80 mmhg ( Systolic /
diastolic ) рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдпूрд░ोрдХ्рд░ोрдо рдХी рдЙрдкрд╕्рдеिрддि рдХे рдХाрд░рдг рдоूрдд्рд░ рдХा рд░ंрдЧ рд╣рд▓्рдХा
рдкीрд▓ा рд╣ोрддा рд╣ैं।
☞. рдПрд▓ीрд╕ा рдк्рд░рдгाрд▓ी ( ELISA Test ) рд╕े рдПрдб्рд╕
рдмीрдоाрд░ी рдХे HIV рд╡ाрдпрд░рд╕ рдХा рдкрддा рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдЯिрдЯрдиेрд╕ рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХा рддंрдд्рд░िрдХा рддंрдд्рд░ рдк्рд░рд╡ाрд╣िрдд рд╣ोрддा
рд╣ै।
☞. рд╕्рд╡рд╕्рде рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рд░рдХ्рдд рдХा рдФрд╕рдд 5 – 6
рд▓ीрдЯрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдордиुрд╖्рдп рдХे рд░рдХ्рдд рдХा рд╢ुрдж्рдзिрдХрд░рдг рдХिрдбрдиी рдоें рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЫोрдЯी
рдЧ्рд░ंрдеि рдкिрдЯ्рдпूрдЯрд░ी рдорд╕्рддिрд╖्рдХ рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдоाрдирд╡ рд╢рд░ीрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी
рдЧ्рд░ंрдеि рдпрдХृрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
☞. рдЗрди्рд╕ुрд▓िрди рдХी рдЦोрдЬ рдмैрдЯिंрдЧ рдПрд╡ं рд╡ेрд╕्рдЯ рдиे рдХी
рдеी।
☞. рд╡рд╕्рддु рдХा рдк्рд░рддिрдмिंрдм рдЖँрдЦों рдХे рд░ेрдЯिрдиा рдоें рдмрдирддा рд╣ै।
☞. рдиेрдд्рд░рджाрди рдоें рдЖँрдЦ рдХे рдХाрд░्рдиिрдпा рдХो рджाрди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдд्рд╡рдЪा рдХा рдХैंрд╕рд░ рд╕ूрд░्рдп рдХी рдкрд░ाрдмैंрдЧрдиी рдХिрд░рдгों рд╕े
рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХिрдбрдиी рдоें, рдмोрдорди рдХैрдк्рд╕ूрд▓ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рд╕िрд░ोрд╕िрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд▓िрд╡рд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा
рд╣ै।
☞. рдПрд▓рдм्рдпुрдоिрди рд░рдХ्рдд рдк्рд░ोрдЯीрди рдХे рдмीрдЪ рдк्рд▓ाрдЬ्рдоा рдоें
рдкाрдиी рдХी рдоाрдд्рд░ा рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।
☞. рдПрдкिрдиेрдл्рд░ीрди рд╣ाрд░्рдоोрди рд╣ृрджрдп рдХी
рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рдХे рдЗрд▓ाрдЬ рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рджрд╡ा рдХे рд░ूрдк рдоें рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдПрдХ 2 рд╕ाрд▓ рдХी рдЙрдо्рд░ рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдХे рдЖрд╣ाрд░ рдоें рдЕрдзिрдХ
рдк्рд░ोрдЯीрди рд╢ाрдоिрд▓ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
☞. рдкрдЪा рд╣ुрдЖ рднोрдЬрди рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рдЫोрдЯी рдЖंрдд рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े
рдЕрд╡рд╢ोрд╖िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдФрд░ рдлाрд╕्рдлोрд░рд╕ рд╣рдб्рдбिрдпों рдоें рд╕рдмрд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рдоें рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा
рдЦрдиिрдЬ рд╣ैं।
☞. рд░рдХ्рддाрд▓्рдкрддाo рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╢рд░्рдХрд░ा рдХे рдХाрд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै।
☞. рд░рдХ्рдд рдоें рд▓ौрд╣ рддрдд्рд╡ рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
☞. рдЯाрдпрдлाрдпрдб рд╕े рдЖंрдд рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣
2 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдЭीрд▓ рджिрд╡рд╕
4 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
6 рдлрд░рд╡рд░ी - рдоाрджा рдЬрдирдиांрдЧ рджिрд╡рд╕ рд╡िрдХृрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
11 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдмीрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
12 рдлрд░рд╡рд░ी - рдбाрд░्рд╡िрди рджिрд╡рд╕
13 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбिрдпो рджिрд╡рд╕
14 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡ेрд▓ेрди्рдЯाрдЗрди рдбे
20 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рджिрд╡рд╕
21 рдлрд░рд╡рд░ी - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृ рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
22 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рдХाрдЙрдЯ рджिрд╡рд╕
23 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдордЭ рджिрд╡рд╕
24 рдлрд░рд╡рд░ी - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдлрд░рд╡рд░ी - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
рдлрд░рд╡рд░ी рдоाрд╣ рдХा рджुрд╕рд░ा рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд╡рд╣ рджिрд╡рд╕
рдлрд░рд╡ीрд░ рдоाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди (28th рдпा 29th) - рджुрд░्рд▓рдн рдмीрдоाрд░ी рджिрд╡рд╕
2 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдЭीрд▓ рджिрд╡рд╕
4 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
6 рдлрд░рд╡рд░ी - рдоाрджा рдЬрдирдиांрдЧ рджिрд╡рд╕ рд╡िрдХृрддि рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
11 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рдмीрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
12 рдлрд░рд╡рд░ी - рдбाрд░्рд╡िрди рджिрд╡рд╕
13 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбिрдпो рджिрд╡рд╕
14 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡ेрд▓ेрди्рдЯाрдЗрди рдбे
20 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рди्рдпाрдп рджिрд╡рд╕
21 рдлрд░рд╡рд░ी - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृ рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
22 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рдХाрдЙрдЯ рджिрд╡рд╕
23 рдлрд░рд╡рд░ी - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдордЭ рджिрд╡рд╕
24 рдлрд░рд╡рд░ी - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдлрд░рд╡рд░ी - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
рдлрд░рд╡рд░ी рдоाрд╣ рдХा рджुрд╕рд░ा рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд╡рд╣ рджिрд╡рд╕
рдлрд░рд╡ीрд░ рдоाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди (28th рдпा 29th) - рджुрд░्рд▓рдн рдмीрдоाрд░ी рджिрд╡рд╕
3 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡рди्рдпрдЬीрд╡ рджिрд╡рд╕, рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
4 рдоाрд░्рдЪ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕, (рдФрдзोрдЧिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдиों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा) рднाрд░рдд, рдпौрди рд╢ोрд╖рдг рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрд╢्рд╡ рд▓рдбाрдИ рджिрд╡рд╕
8 рдоाрд░्рдЪ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕
12 рдоाрд░्рдЪ - рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдФрдж्рдпोрдЧिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдмрд▓ рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
15 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
18 рдоाрд░्рдЪ - рдЖрдпुрдз рдХाрд░рдЦाрдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
20 рдоाрд░्рдЪ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдл्рд░ैрди्рдХोрдлोрдиी рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдЧौрд░ैрдпा рджिрд╡рд╕, рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░рд╕рди्рдирддा рджिрд╡рд╕, рдмрдЪ्рдЪों рдПрд╡ं рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕
21 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕, рдирд╕्рд▓ीрдп рднेрджрднाрд╡ рдХे рдЙрди्рдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдЙрди рд╕िंрдб्рд░ोрдо рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдХाрдд्рдп рджिрд╡рд╕
22 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
23 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рджिрд╡рд╕
24 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рдХ्рд╖рдп рд░ोрдЧ рджिрд╡рд╕
27 рдоाрд░्рдЪ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ंрдЧрдоंрдЪ рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рд╕ोрдорд╡ाрд░ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдоंрдбрд▓ рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдиींрдж рджिрд╡рд╕
рдоाрд░्рдЪ рдХा рджुрд╕рд░ा рдЧुрд░ूрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЧुрд░्рджा рджिрд╡рд╕
2 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдордХेंрдж्рд░िрдд рджिрд╡рд╕
5 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕рдоुрдж्рд░ी рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
7 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рджिрд╡рд╕
10 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ोрдо्рдпोрдкैрдеी рджिрд╡рд╕
12 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдоाрдирд╡ рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдЙрдб़ाрди рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
14 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕрдо्рдмेрдбрдХрд░ рдЬрдпंрддी (рднाрд░рдд)
17 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ीрдоोрдлीрд▓िрдпा рджिрд╡рд╕
18 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд░ाрд╕рдд рджिрд╡рд╕
21 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╕िрд╡िрд▓ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
22 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдкृрде्рд╡ी рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
23 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
23 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдкुрд╕्рддрдХ рдПрд╡ं рдХॉрдкीрд░ाрдЗрдЯ рджिрд╡рд╕
24 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкंрдЪाрдпрддी рд░ाрдЬ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
24 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдк्рд░рдпोрдЧрд╢ाрд▓ा рдкрд╢ुрдУं рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
25 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдорд▓ेрд░िрдпा рджिрд╡рд╕
26 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд╡िрд╢्рд╡ рдмौрдж्рдзिрдХ рд╕ंрдкрджा рджिрд╡рд╕
28 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢्рд░рдоिрдХ рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕
29 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдпुрдж्рдз рдХे рд╕рднी рдкीрдбिрддों рдХे рд▓िрдП рд╕्рдорд░рдг рджिрд╡рд╕, рдЕрддंрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиृрдд्рдп рджिрд╡рд╕
30 рдЕрдк्рд░ैрд▓ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЬैрдЬ рджिрд╡рд╕
рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдХा рдЕंрддिрдо рд╕рдк्рддाрд╣ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЯीрдХाрдХрд░рдг рд╕рдк्рддाрд╣
1 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢्рд░рдо рджिрд╡рд╕ (рд╢्рд░рдоिрдХ рджिрд╡рд╕)
3 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
8 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдб рдХ्рд░ॉрд╕ рдФрд░ рд░ेрдб рдХ्рд░ीрд╕ेंрдЯ рдбे
11 рдордИ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी рджिрд╡рд╕
12 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдирд░्рд╕ рджिрд╡рд╕
15 рдордИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкрд░िрд╡ाрд░ рджिрд╡рд╕
17 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рджुрд░рд╕ंрдЪाрд░ рджिрд╡рд╕ (рд╕ूрдЪрдиा рд╕рдоाрдЬ рджिрди), рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдЪ्рдЪ рд░рдХ्рддрдЪाрдк рджिрд╡рд╕
18 рдордИ (рдпा рдЖрд╕рдкाрд╕) - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕
21 рдордИ - рдЖंрддрдХрд╡ाрдж рд╡िрд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
22 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬैрд╡ рд╡िрд╡िрдзрддा рджिрд╡рд╕
25 рдордИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдеाрдпрд░ाрдЗрдб рджिрд╡рд╕
28 рдордИ - рдорд╣िрд▓ा рд╕्рд╡ाрд╕्рдердп рдХाрд░्рдпрд╡ाрд╣ी рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
29 рдордИ - рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ांрддि рд╕ैрдиिрдХों рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
31 рдордИ - рддंрдмाрдХू рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ рдХा рдк्рд░рдердо рд░рд╡िрд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрд╕्рдп рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ा рдХा рдк्рд░рдердо рдоंрдЧрд▓рд╡ाрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд╕्рдердоा рджिрд╡рд╕
рдордИ рдоाрд╣ рдХा рдж्рд╡िрддीрдп рд╕рдк्рддाрд╣ рдХा рдЕंрддिрдо рджिрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рджिрд╡рд╕
1 рдЬूрди - рдоाрддा – рдкिрддा рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рджुрдЧ्рдз рджिрд╡рд╕
5 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕
8 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдм्рд░ेрди рдЯ्рдпूрдорд░ рджिрд╡рд╕
12 рдЬूрди - рдмाрд▓ рд╢्рд░рдо рдХे рдЦिрд▓ाрдл рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
14 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрддा рджिрд╡рд╕
17 рдЬूрди - рдмंрдЬрд░ рдПрд╡ं рд╕ूрдЦे рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
18 рдЬूрди - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдкिрдХрдиिрдХ рджिрд╡рд╕
20 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
21 рдЬूрди - рд╡िрд╢्рд╡ рдпोрдЧ рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ंрдЧीрдд рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЧ्рд░ाрдлी рджिрд╡рд╕
23 рдЬूрди - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдУрд▓्рдордкिрдХ рджिрд╡рд╕, рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХा рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕, рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡िрдзрд╡ा рджिрд╡рд╕
26 рдЬूрди - рдирд╢ीрд▓ी рджрд╡ाрдУं рдХे рджुрд░ूрдкрдпोрдЧ рдФрд░ рдЕрд╡ैрдз рддрд╕्рдХрд░ी рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
1 рдЬुрд▓ाрдИ - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдбॉрдХ्рдЯрд░ рджिрд╡рд╕
2 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рдкрдд्рд░рдХाрд░ рджिрд╡рд╕
6 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬूрдиोрд╕ेрд╕ рджिрд╡рд╕
11 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рджिрд╡рд╕
12 рдЬुрд▓ाрдИ - рдорд▓ेрд░िрдпा
17 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рди्рдпाрдп рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡ рджिрд╡рд╕
18 рдЬुрд▓ाрдИ - рдиेрд▓्рд╕рди рдордг्рдбेрд▓ा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
26 рдЬुрд▓ाрдИ - рдХाрд░рдЧिрд▓ рд╡िрдЬрдп рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
28 рдЬुрд▓ाрдИ - рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ेрдкेрдЯाрдЗрдЯिрд╕ рджिрд╡рд╕
29 рдЬुрд▓ाрдИ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦाрдз рджिрд╡рд╕
6 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╣िрд░ोрд╢िрдоा рджिрд╡рд╕
7 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣ाрдердХрд░рдШा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
9 рдЕрдЧрд╕्рдд - рднाрд░рдд рдЫोрдбो рдЖंрджोрд▓рди рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд), рд╡िрд╢्рд╡ рдХे рд╕्рд╡рджेрд╢ी рд▓ोрдЧों рдХा рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
10 рдЕрдЧрд╕्рдд - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдмाрдпोрдбीрдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
12 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
15 рдЕрдЧрд╕्рдд - рднाрд░рдд рдХा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
19 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирд╡ीрдп рджिрд╡рд╕
20 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд╕рдж्рднाрд╡рдиा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
23 рдЕрдЧрд╕्рдд - рджाрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рд╕्рдорд░рдг рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдЙрдирдоूрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдЕंрддрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рджिрд╡рд╕
29 рдЕрдЧрд╕्рдд - рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЦेрд▓ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
5 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
8 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
10 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдд्рдорд╣рдд्рдпा рд░ोрдХрдеाрдо рджिрд╡рд╕
14 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╣िंрджी рджिрд╡рд╕
15 рд╕िрддंрдмрд░ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд▓ोрдХрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕ рдЕрднिрдпंрддा рджिрд╡рд╕ (рднाрд░рдд)
16 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдУрдЬोрди рджिрд╡рд╕
21 рд╕िрддंрдмрд░ - рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╢ांрддि рджिрд╡рд╕, рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд▓्рдЬाрдИрдоाрд░ рджिрд╡рд╕
27 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
28 рд╕िрддंрдмрд░ - рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдмीрдЬ рджिрд╡рд╕
рднाрд░рдд рдоें рдмैंрдХों рдХा рд╕्рдеाрдкрдиा рд╡рд░्рд╖
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рд╣िрди्рджुрд╕्рддाрди =1770 рдоें
ЁЯСЙрдЗрд▓ाрд╣ाрдмाрдж рдмैंрдХ =1865 рдоें
ЁЯСЙ рдЕрд╡рдз рдХाॅрдорд░्рд╢िрд▓ рдмैंрдХ = 1881 рдоें
ЁЯСЙ рдкंрдЬाрдм рдиेрд╢рдирд▓ рдмैंрдХ =1894 рдоें
ЁЯСЙ рдХेрдирд░ा рдмैंрдХ =1906 рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा = 1906 рдоें
ЁЯСЙ рдХाॅрд░рдкोрд░ेрд╢рди рдмैंрдХ = 1906 рдоें
ЁЯСЙ рдЗंрдбिрдпрди рдмैंрдХ =1907 рдоें
ЁЯСЙ рдкंрдЬाрдм рдПंрдб рд╕िंрдзी рдмैंрдХ = 1908 рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдмрдб़ौрджा= 1908 рдоें
ЁЯСЙ рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1911 рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдиिрдпрди рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1919 рдоें
ЁЯСЙ рдЗрдо्рдкीрд░िрдпрд▓ рдмैंрдХ =1921рдоें
ЁЯСЙ рдЖंрдз्рд░ा рдмैंрдХ = 1923 рдоेंЁЯСЙ рд╕िंрдбीрдХेрдЯ рдмैंрдХ = 1925 рдоें
ЁЯСЙ рд╡िрдЬрдпा рдмैंрдХ =1931 рдоें
ЁЯСЙ рд░िрдЬрд░्рд╡ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1935рдоें
ЁЯСЙ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ =1935рдоें
ЁЯСЙ рдЗंрдбिрдпрди рдУрд╡рд░рд╕ीрдЬ рдмैंрдХ =1937 рдоें
ЁЯСЙ рджेрдиा рдмैंрдХ =1938 рдоें
ЁЯСЙ рдУрд░िрдПंрдЯрд▓ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдХाॅрдорд░्рд╕ =1943рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдХो рдмैंрдХ =1943 рдоें
ЁЯСЙ рдпूрдиाрдЗрдЯेрдб рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा = 1950 рдоें
ЁЯСЙ рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдЖॅрдл рдЗंрдбिрдпा =1955 рдоें
ЁЯСЙ ICICI рдмैंрдХ = 1994 рдоें
ЁЯСЙ HDFC рдмैंрдХ = 1994 рдоें
ЁЯСЙ IDBI рдмैंрдХ =1964 рдоें
ЁЯСЙ рдПрдХ्рд╕िрд╕ рдмैंрдХ = 2007 рдоें
*рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдпрдФрд░ рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджिрд╡рд╕*
1. рд▓ुрдИрд╕ рдм्рд░ेрд▓ рджिрд╡рд╕
– 4 рдЬрдирд╡рд░ी
2. рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ाрд╕्рдп рджिрд╡рд╕
– 10 рдЬрдирд╡рд░ी
3. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 12 рдЬрдирд╡рд░ी
4. рдерд▓ рд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 15 рдЬрдирд╡рд░ी
5. рдХुрд╖्рда рдиिрд╡ाрд░рдг рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
6. рднाрд░рдд рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
– 25 рдЬрдирд╡рд░ी
7. рдЧрдгрддंрдд्рд░ рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬрдирд╡рд░ी
8. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ीрдоा рд╢ुрд▓्рдХ рдПрд╡ं рдЙрдд्рдкाрдж рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬрдирд╡рд░ी
9. рд╕рд░्рд╡ोрджрдп рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
10. рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕
– 30 рдЬрдирд╡рд░ी
11. рд╡िрд╢्рд╡ рдХैंрд╕рд░ рджिрд╡рд╕
– 4 feb
12. рдЧुрд▓ाрдм рджिрд╡рд╕
– 12 рдлрд░рд╡рд░ी
13. рд╡ेрд▓ेंрдЯाрдЗрди рджिрд╡рд╕
– 14 рдлрд░рд╡рд░ी
14. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрддृрднाрд╖ा рджिрд╡рд╕
– 21 рдлрд░рд╡рд░ी
15. рдХेрди्рдж्рд░ीрдп рдЙрдд्рдкाрдж рд╢ुрд▓्рдХ рджिрд╡рд╕
– 24 рдлрд░рд╡рд░ी
16. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╡िрдЬ्рдЮाрдиं рджिрд╡рд╕
– 28 рдлрд░рд╡рд░ी
17. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕
– 4 рдоाрд░्рдЪ
18. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдорд╣िрд▓ा рджिрд╡рд╕
– 8 рдоाрд░्рдЪ
19. рдХेрежрдФрежрд╕ुреж рдмрд▓ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 12 рдоाрд░्рдЪ
20. рд╡िрд╢्рд╡ рдЙрдкрднोрдХ्рддा рдЕрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
– 15 рдоाрд░्рдЪ
21. рдЖрдпुрдз рдиिрд░्рдоाрдг рджिрд╡рд╕
– 18 рдоाрд░्рдЪ
22. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕
– 21 рдоाрд░्рдЪ
23. рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрд▓ рджिрд╡рд╕
– 22 рдоाрд░्рдЪ
24. рднрдЧрдд рд╕िंрд╣, рд╕ुрдЦрджेрд╡ рдФрд░ рд░ाрдЬрдЧुрд░ु рдХे рд╢рд╣ीрдж рджिрд╡рд╕
– 23 рджिрд╡рд╕
25. рд╡िрд╢्рд╡ рдоौрд╕рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрдиं рджिрд╡рд╕
– 23 рдоाрд░्рдЪ
26. рд░ाрдордордиोрд╣рд░ рд▓ोрд╣िрдпा рдЬрдпंрддी
– 23 рдоाрд░्рдЪ
27. рд╡िрд╢्рд╡ рдЯीрежрдмीреж рджिрд╡рд╕
– 24 рдоाрд░्рдЪ
28. рдЧ्рд░ाрдоीрдг рдбाрдХ рдЬीрд╡рди рдмिрдоा рджिрд╡рд╕
– 24 рдоाрд░्рдЪ
29. рдЧрдгेрд╢ рд╢ंрдХрд░ рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдХा рдмрд▓िрджाрди рджिрд╡рд╕
– 25 рдоाрд░्рдЪ
30. рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХा рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рджिрд╡рд╕
– 26 рдоाрд░्рдЪ
31. рд╡िрд╢्рд╡ рдеिрдпेрдЯрд░ рджिрд╡рд╕
– 27 рдоाрд░्рдЪ
32. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рд╡ाрд╕्рде рджिрд╡рд╕
– 7 рдЕрдк्рд░ैрд▓
33. рдЕрдо्рдмेрджрдХрд░ рдЬрдпंрддी
– 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓
34. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ैрдоाрдиिрдХी рджिрд╡рд╕
– 14 рдЕрдк्рд░ैрд▓
35. рд╡िрд╢्рд╡ рд╣ीрдоोрдлीрд▓िрдпा рджिрд╡рд╕
– 17 рдЕрдк्рд░ैрд▓
36. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрд░ाрд╕рдд рджिрд╡рд╕
– 18 рдЕрдк्рд░ैрд▓
37. рдкृрде्рд╡ी рджिрд╡рд╕
– 22 рдЕрдк्рд░ैрд▓
38. рд╡िрд╢्рд╡ рдкुрд╕्рддрдХ рджिрд╡рд╕
– 23 рдЕрдк्рд░ैрд▓
39. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢्рд░рдоिрдХ рджिрд╡рд╕
– 1 рдордИ
40. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░ेрд╕ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 3 рдордИ
41. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рд╡ाрд╕ी рдкрдХ्рд╖ी рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
42. рд╡िрд╢्рд╡ рд░ेрдбрдХ्рд░ॉрд╕ рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
43. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдеैрд▓ीрд╕िрдоिрдпा рджिрд╡рд╕
– 8 рдордИ
44. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдк्рд░ौрдзोрдЧिрдХी рджिрд╡рд╕
– 11 рдордИ
45. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ाрд▓рдп рджिрд╡рд╕
– 18 рдордИ
46. рд╡िрд╢्рд╡ рдирд░्рд╕ рджिрд╡рд╕
– 12 рдордИ
47. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░िрд╡ाрд░ рджिрд╡рд╕
– 15 рдордИ
48. рд╡िрд╢्рд╡ рджूрд░рд╕ंрдЪाрд░ рджिрд╡рд╕
– 17 рдордИ
49. рдЖрддंрдХрд╡ाрдж рд╡िрд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
– 21 рдордИ
50. рдЬैрд╡िрдХ рд╡िрд╡िрдзिрддा рджिрд╡рд╕
– 22 рдордИ
51. рдоाрдЙрди्рдЯ рдПрд╡рд░ेрд╕्рдЯ рджिрд╡рд╕
– 29 рдордИ
52. рд╡िрд╢्рд╡ рддрдо्рдмाрдХू рд░ोрдзी рджिрд╡рд╕
– 31 рдордИ
53. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рджिрд╡рд╕
– 5 рдЬूрди
54. рд╡िрд╢्рд╡ рд░рдХ्рддрджाрди рджिрд╡рд╕
– 14 рдЬूрди
55. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдУрд▓рдо्рдкिрдХ рд╕рдоिрддि рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 6 рдЬूрди
56. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
– 20 рдЬूрди
57. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рджिрд╡рд╕
– 29 рдЬूрди
58. рдкीрежрд╕ीреж рдорд╣ाрд▓рдиोрдмिрд╕ рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 29 рдЬूрди
60. рднाрд░рддीрдп рд╕्рдЯेрдЯ рдмैंрдХ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
61. рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
62. рдбॉреж рд╡िрдзाрдирдЪंрдж्рд░ рд░ाрдп рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 1 рдЬुрд▓ाрдИ
63. рд╡िрд╢्рд╡ рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рджिрд╡рд╕
– 11 рдЬुрд▓ाрдИ
64. рдХाрд░рдЧिрд▓ рд╕्рдоृрддि рджिрд╡рд╕
– 26 рдЬुрд▓ाрдИ
65. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрдирдкाрди рджिрд╡рд╕
– 1 рдЕрдЧрд╕्рдд
66. рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 12 рдЕрдЧрд╕्рдд
67. рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 15 рдЕрдЧрд╕्рдд
68. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЦेрд▓ рджिрд╡рд╕
– 29 рдЕрдЧрд╕्рдд
69. рдз्рдпाрдирдЪрди्рдж्рд░ рдХा рдЬрди्рдо рджिрд╡рд╕
– 29 рдЕрдЧрд╕्рдд
70. рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рд╕िрддрдо्рдмрд░
71. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 8 рд╕िрддрдо्рдмрд░
72. рд╣िंрджी рджिрд╡рд╕
– 14 рд╕िрддрдо्рдмрд░
73. рд╡िрд╢्рд╡-рдмंрдзुрдд्рд╡ рдПрд╡ं рдХ्рд╖рдоा рдпाрдЪрдиा рджिрд╡рд╕
– 14 рд╕िрддрдо्рдмрд░
74. рдЕрднिрдпंрддा рджिрд╡рд╕
– 15 рд╕िрддрдо्рдмрд░
75. рд╕ंрдЪрдпिрддा рджिрд╡рд╕
– 15 рд╕िрддрдо्рдмрд░
76. рдУрдЬोрди рдкрд░рдд рд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 16 рд╕िрддрдо्рдмрд░
77. RPF рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 20 рд╕िрддрдо्рдмрд░
78. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рджिрд╡рд╕
– 21 рд╕िрддрдо्рдмрд░
79. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпрдЯрди рджिрд╡рд╕
– 27 рд╕िрддрдо्рдмрд░
80. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╡ृрдж्рдзрдЬрди рджिрд╡рд╕
– 1 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
81. рд▓ाрд▓ рдмрд╣ाрджुрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ी рдЬрдпंрддी
– 2 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
82. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдЕрд╣िंрд╕ा рджिрд╡рд╕
– 2 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
83. рд╡िрд╢्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि рджिрд╡рд╕
– 3 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
84. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд╢ु-рдХрд▓्рдпाрдг рджिрд╡рд╕
– 4 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
85. рд╡िрд╢्рд╡ рд╢िрдХ्рд╖рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
86. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡рди्рдп рдк्рд░ाрдгी рджिрд╡рд╕
– 6 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
87. рд╡ाрдпु рд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 8 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
88. рд╡िрд╢्рд╡ рдбाрдХ рджिрд╡рд╕
– 9 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
89. рд╡िрд╢्рд╡ рджृрд╖्рдЯि рджिрд╡рд╕
– 10 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
90. рдЬрдпрдк्рд░рдХाрд╢ рдЬрдпंрддी
– 11 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
91. рд╡िрд╢्рд╡ рдоाрдирдХ рджिрд╡рд╕
– 14 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
92. рд╡िрд╢्рд╡ рдПрд▓рд░्рдЬी рдЬाрдЧрд░ूрдХрддा рджिрд╡рд╕
– 16 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
93. рд╡िрд╢्рд╡ рдЦाрдж्рдп рджिрд╡рд╕
– 16 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
94. рд╡िрд╢्рд╡ рдЖрдпोрдбीрди рдЕрд▓्рдкрддा рджिрд╡рд╕
– 21 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
95. рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рджिрд╡рд╕
– 24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
96. рд╡िрд╢्рд╡ рдоिрддрд╡्рдпрдпिрддा рджिрд╡рд╕
– 30 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
97. рдЗंрджिрд░ा рдЧाँрдзी рдХी рдкुрдг्рдп рддिрдеि
– 31 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
98. рд╡िрд╢्рд╡ рд╕ेрд╡ा рджिрд╡рд╕
– 9 рдирд╡рдо्рдмрд░
99. рд░ाреж рд╡िрдзिрдХ рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рджिрд╡рд╕
– 9 рдирд╡рдо्рдмрд░
100. рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕
– 14 рдирд╡рдо्рдмрд░
101. рд╡िрд╢्рд╡ рдордзुрдоेрд╣ рджिрд╡рд╕
– 14 рдирд╡рдо्рдмрд░
102. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡िрдзाрд░्рдеी рджिрд╡рд╕
– 17 рдирд╡рдо्рдмрд░
103. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдкрдд्рд░рдХाрд░िрддा рджिрд╡рд╕
– 17 рдирд╡рдо्рдмрд░
104. рд╡िрд╢्рд╡ рд╡्рдпрд╕्рдХ рджिрд╡рд╕
– 18 рдирд╡рдо्рдмрд░
105. рд╡िрд╢्рд╡ рдиाрдЧрд░िрдХ рджिрд╡рд╕
– 19 рдирд╡рдо्рдмрд░
106. рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдмाрд▓ рджिрд╡рд╕
– 20 рдирд╡рдо्рдмрд░
107. рд╡िрд╢्рд╡ рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рджिрд╡рд╕
– 21 рдирд╡рдо्рдмрд░
108. рд╡िрд╢्рд╡ рдоांрд╕ाрд╣ाрд░ рдиिрд╖ेрдз рджिрд╡рд╕
– 25 рдирд╡рдо्рдмрд░
109. рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 26 рдирд╡рдо्рдмрд░
110. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рд╡िрдзि рджिрд╡рд╕
– 26 рдирд╡рдо्рдмрд░
111. рд╡िрд╢्рд╡ рдПрдб्рд╕ рджिрд╡рд╕
– 1 рджिрд╕рдо्рдмрд░
112. рдиौрд╕ेрдиा рджिрд╡рд╕
– 4 рджिрд╕рдо्рдмрд░
113. рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рджुрд░्рдШрдЯрдиा рдиिрд╡ाрд░рдг рджिрд╡рд╕
– 4 рджिрд╕рдо्рдмрд░
114. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рджिрд╡рд╕
– 5 рджिрд╕рдо्рдмрд░
115. рдиाрдЧрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рджिрд╡рд╕
– 6 рджिрд╕рдо्рдмрд░
116. рдЭंрдбा рджिрд╡рд╕
– 7 рджिрд╕рдо्рдмрд░
117. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдиाрдЧрд░िрдХ рдЙрдб्рдбрдпрди рджिрд╡рд╕
– 7 рджिрд╕рдо्рдмрд░
118. рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рдоाрдирд╡ाрдзिрдХाрд░ рджिрд╡рд╕
– 10 рджिрд╕рдо्рдмрд░
119. рд╡िрд╢्рд╡ рдмाрд▓ рдХोрд╖ рджिрд╡рд╕
– 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░
120. рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд╕्рдердоा рджिрд╡рд╕
– 11 рджिрд╕рдо्рдмрд░
121. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЙрд░्рдЬा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрд╡рд╕
– 14 рджिрд╕рдо्рдмрд░
122. рдЧोрд╡ा рдоुрдХ्рддि рджिрд╡рд╕
– 19 рджिрд╕рдо्рдмрд░
123. рдХिрд╕ाрди рджिрд╡рд╕
– 23 рджिрд╕рдо्рдмрд░
124. рд░ाрд╖्рдЯ्рд░िрдп рдЙрдкрднोрдХ्рддा рджिрд╡рд╕
– 24 рджिрд╕рдо्рдмрд░
125. CRPF рдХा рд╕्рдеाрдкрдиा рджिрд╡рд╕
– 28 рджिрд╕рдо्рдмрд░
1- GST рдХा рдкूрд░ा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै ?
ANS - рд╡рд╕्рддु рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ (GOOD AND SERVICES TAX )
2- GST рд▓ाрдЧु рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢्рд╡ рдХा рдкрд╣рд▓ा рджेрд╢ рдХौрди рд╕ा рд╣ै
ANS -рдл्рд░ांрд╕ 1954
3-рд╡рд╣ рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╕ोрдзрди рдЬिрд╕рдХे рддрд╣рдд GST рдкाрд░िрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рднाрд░рдд рдоें ?
ANS -122
4- GST рдкрд░िрд╖рдж рдоें рдХुрд▓ рд╕рдо्рдоिрд▓िрдд рд╕рджрд╕्рдпों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХिрддрдиी рд╣ै?
ANS -33
5-GST рдХो рднाрд░рдд рдоें рдкाрд░िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрд╣рд▓ा рд░ाрдЬ्рдп рдХौрди рд╕ा рд╣ै
ANS - 1-рдЕрд╕рдо -12 august 2016
рдмिрд╣ाрд░ – 16 august
6- рднाрд░рдд рдХा GST рдХिрд╕ рджेрд╢ рдХे рдоॉрдбрд▓ рдкрд░ рдЖрдзрд░िрдд рд╣ै ?
ANS- рдХрдиाрдбा
7- рднाрд░рдд рдоें рд╡рд╕्рддु рдФрд░ рд╕ेрд╡ा рдХрд░ GST рдХрдм рд▓ाрдЧु рдХिрдпा рдЧрдпा ?
ANS - 1 рдЬुрд▓ाрдИ 2017 рдкрд╣рд▓े рдпे 1 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 2017 рдХो рд▓ाрдЧु рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдеा
8- рднाрд░рдд рдоें GST рд▓ाрдЧु рдХрд░рдиे рдХा рд╕ुрдЭाрд╡ рдХिрд╕рдиे рджिрдпा ?
ANS - рд╡िрдЬрдп рдХेрд▓рдХрд░ рд╕рдоिрддि рдиे
9- рд╕рд░्рд╡ рдк्рд░рдердо GST рдмिрд▓ рдХा рдк्рд░ाрд░ूрдк рддैрдпाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдоिрддि рдХे рдЕрдзрдХ्рд╖्рдп рдХौрди рдеे ?
ANS - рдЕрд╕ीрдо рджрд╕ рдЧुрдк्рддा
10- GST рдмिрд▓ рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा рддрдеा рд▓ोрдХ рд╕рднा рдоें рдХрдм рд╕े рдкाрд░िрдд рдХिрдпा ?
ANS 1-рд░ाрдЬ्рдп рд╕рднा - 3 рдСрдЧрд╕्рдд 2016
11- GST рдХे рд▓िрдП рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें рдХिрддрдиे рд╡ोрдЯ рдкреЬे ?
ANS –рд╡िрдзेрдпрдХ рдХे рдкрдХ्рд╖ рдоें 336 рдФрд░ рд╡िрдкрдХ्рд╖ рдоें 11
12- GST рдмिрд▓ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рдкрддि рдиे рдХрдм рдоंрдЬूрд░ी рджी ?
ANS - 8 рд╕िрддрдо्рдмрд░ 2016
13- GST рдкंрдЬीрдХрд░рдг рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рдЕंрдХ рд╣ै ?
ANS – 15
14- GST рдХी рджрд░े рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╣ै ?
ANS- 0%,5%,12%,18%,28%
15- рд▓рдЧрднрдЧ рдХिрддрдиे рджेрд╢ो рдиे GST рдЕрдкрдиाрдпा рд╣ै ?
ANS - 160
16- рднाрд░рдд рдоें GST рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡ рдХрдм рд▓ाрдпा рдЧрдпा рдеा ?
ANS -2000
17- GST рдкрд░िрд╖рдж рдХा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдХрд╣ा рд╣ै
ANS - рджिрд▓्рд▓ी
18- GST рдкрд░िрд╖рдж рдХे рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЕрдзрдХ्рд╖्рдп рдХौрди рд╣ै ?
ANS - рдЕрд░ुрдг рдЬेрдЯрд▓ी
19 – GST рдмिрд▓ рдХो рд╕рдмрд╕ рдкрд╣рд▓े рдкाрд░िрдд рдХрд╣ा рдХिрдпा рдЧрдпा ?
ANS - рддेрд▓ंрдЧाрдиा
20- рднाрд░рдд рдХा рдПрдХ рдоाрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдп рдЬँрд╣ा GST рдкाрд░िрдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рд╣ै ?
ANS- рдЬрдо्рдоू рдХрд╢्рдоीрд░
21- GST рджिрд╡рд╕ рдХрдм рдордиाрдпा рдЬाрдпेрдЧा ?
ANS – 1 рдЬुрд▓ाрдИ
22- GST рдХी рдЪोрд░ी рдХрд░рдиे рдоें рдХिрддрдиे рд╡рд░्рд╖ рдХा рдХाрд░ाрд╡ाрд╕ рд╣ोрдЧा ?
ANS – 5
23- GST рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХрд░ рд╣ै
ANS - рдЕрдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖
24- GST рдк्рд░рд╢ाрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдХिрд╕ рдиाрдо рд╕े рдкोрд░्рдЯрд▓ рддैрдпाрд░ рдХिрдпे рдЧрдП рд╣ै ?
ANS - GST рдкोрд░्рдЯрд▓
25- GST рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдХे рд╕ाрде рдЬुрдбी рднाрд░рдд рдХी рджो рдЖрдИрдЯी рдХрдо्рдкрдиी рдХौрди рд╕ी рд╣ै
ANS- рдЗрдиреЮोрд╕िрд╕ рдФрд░ рд╡िрдк्рд░ोрдЖрдИрдЯी рдХрдо्рдкрдиी рдХौрди рд╕ी рд╣ै
ANS- рдЗрдиреЮोрд╕िрд╕ рдФрд░ рд╡िрдк्рд░ो
рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╡िрдзाрди рдоे рдХिрди рджेрд╢ो рд╕े рдХ्рдпा рд▓ीрдпा рдЧрдпा рд╣ै !
TRICK:-
-------------------------------------
рдм्рд░िрдЯेрди :- рдкुрд░े рджेрд╢ рдкे рдоेрд░ा рдХрдм्рдЬा рдеा рдЗрд╕ рд▓िрдпे `рд╕ंрд╕рдж рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрдХेрд▓े рдХрд░ेँрдЧे (рд╕ंрд╕рджीрдп , рд╡िрдзि рдиिрд░्рдоाрдг , рдПрдХрд▓)
рдЕрдоेрд░ीрдХा :- рдирд╣ी, рдоेрд░े рдкाрд╕ рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ंрдШ рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд▓ोрдЧो рдХो рди्рдпाрдп рдФрд░ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рджिрд▓ाрдиा рдоेрд░ा рдЕрдзिрдХाрд░ рд╣ै (рди्рдпाрдпिрдХ , рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХा рдЕрдзिрдХाрд░ рдФрд░ рдоौрд▓िрдХ рдЕрдзिрдХाрд░)
рдЬрд░्рдордиी :- рддुрдорд▓ोрдЧ рдмрд╣ुрдд рд╣рдоे рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╣рд░ाрдпे рд╣ो рдЗрд╕рд▓िрдпे рдЕрдм рдоै рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдШोрд╖िрдд рдХрд░ुंрдЧा (рдЖрдкाрддрдХाрд▓)
рдл्рд░ांрд╕ :- рдоै рддो рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдЧрдгрддंрдд्рд░ рд╡ाрд▓ा рджेрд╢ рд╣ु рдпे рдЬाрдирддे рд╣ी рд╣ो рд╕рдм (рдЧрдгрддंрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд╢ाрд╕рди)
рдХрдиाрдбा-: рддुрдо рд▓ोрдЧ рдХो рдЬो рдХрд░рдиी рд╣ो рдХрд░ो। рдоै рдПрдХ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рджेрд╢ рд╣ूँ рд╢рдХ्рддि рдХे рдмрдЯрдмाँрд░ा рдХрд░ рдЕрдкрдиी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ рд▓ुंрдЧा (рд░ाрдЬ्рдпो рдоे рд╢рдХ्рддि рдХा рд╡िрднाрдЬрди)
рдЖрдпрд░рд▓ैँрдб :- рдЕрд░े рдпाрд░। рддुрдо рд▓ोрдЧ рдХि рдиीрддि рдиिрд░्рджेрд╢ рд╣рдоे рдХुрдЫ рд╕рдордЭ рдирд╣ी рдЖ рд░рд╣ी (рдиीрддि рдиिрд░्рджेрд╢рдХ рддрдд्рд╡)
рдСрд╕्рдЯ्рд░ेрд▓िрдпा :- рдоै рд╡िрд╢्рд╡ рдХрдк рдХ्рд░िрдХेрдЯ рдоे рд╣рдоेрд╢ा рд╕ूрдЪी рдиं 1 рдкрд░ рд░рд╣рддा рд╣ु। (рд╕рдорд╡рд░्рддी рд╕ूрдЪी)
рджрдХ्рд╖िрдг рдЕрдл्рд░ीрдХा :- рдкрд░ рдоै рдЗрдд рдЕрдЪ्рдЫा рдЦेрд▓рдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЖрдЬрддрдХ рд╕ेрдоी рдлाрдпрдирд▓ рддрдХ рднी рдирд╣ी рдкрд╣рдЪे рд╢ाрдпрдж рдЕрдкрдиे рдЦेрд▓ рдоे рдХुрдЫ рд╕ंрд╕ोрдзрди рдХрд░рдиा рдкрдЩेрдЧा (рд╕ंрд╡िрдзाрди рд╕ंрд╕ोрдзрди рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा)
рд░ुрд╕ : рднाрд░рдд рдоेрд░ा рджोрд╕्рдд рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рдорджрдж рдХрд░рдиा рд╣рдоाрд░ा рдоुрд▓ рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै (рдоुрд▓ рдХрд░्рддрд╡्рдп) .
https://englishstudy.co.in/index.html
http://puonline.co.in/Online/ASTPRO/index.htm
рдЕрдлрдЧाрди рд░ाрдЬрдирдпिрдХों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рджेрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо
рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдиे рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рд░ाрдЬрдирдпिрдХों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓ा рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХिрдпा рд╣ै।
рдЪीрди рдХे рд╡ुрд╣ाрди рд╢рд╣рд░ рдоें рдЕрдк्рд░ैрд▓ рдоें рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдирд░ेंрдж्рд░ рдоोрджी рдФрд░ рдЪीрдиी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рд╢ी рдЪिрдирдлिंрдЧ рдХे рдмीрдЪ рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдоें рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╢ुрд░ू рдХрд░рдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рдмрдиी рдеी।
рдмीрдЬिंрдЧ рдоें рднाрд░рддीрдп рджूрддाрд╡ाрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा 13 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХो рдХिрдпे рдЧрдП рдПрдХ рдЯ्рд╡ीрдЯ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, ‘рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдоें рднाрд░рдд рдХे рд░ाрдЬрджूрдд (рд╡िрдирдп рдХुрдоाрд░) рдиे 10 рдЕрдлрдЧाрди рд░ाрдЬрдирдпिрдХों рдХा рд╕्рд╡ाрдЧрдд рдХिрдпा।
рд╕рднी рдЕрдлрдЧाрди рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рднाрд░рдд, рдЪीрди рдФрд░ рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди рдХे рдмीрдЪ рдд्рд░िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ рдХे рддрд╣рдд рднाрд░рдд-рдЪीрди рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдХे рд╡ाрд╕्рддे рднाрд░рдд рдЬाрдПंрдЧे।
рдЕрдлрдЧाрди рд░ाрдЬрдирдпिрдХों рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓ा рднाрд░рдд-рдЪीрди рд╕ंрдпुрдХ्рдд рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖рдг рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо 15-26 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ рдХे рдмीрдЪ рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдпा рдЬाрдПрдЧा।
рд╕ंрдХрдЯ рдоें рдлंрд╕े рдЪीрди рдХो рдЪाрд╣िрдП рднाрд░рдд рдХी рдорджрдж
(рд╣рд░्рд╖ рд╡ी рдкंрдд, рдк्рд░ोрдлेрд╕рд░ рдХिंрдЧ्рд╕ рдХॉрд▓ेрдЬ, рд▓ंрджрди)
рдкिрдЫрд▓े рдПрдХ рд╕ाрд▓ рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХे рд░िрд╢्рддों рдиे рдХрдИ рдХрд░рд╡рдЯें рд▓ी рд╣ैं, рдЕрдм рд▓рдЧ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рдордп рдоें рдХрдИ рдФрд░ рд╣ैрд░рддрдЕंрдЧेрдЬ рдоुрдХाрдо рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЬैрд╕े-рдЬैрд╕े рдЪीрди рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЕрдоेрд░िрдХा рдЕрдкрдиे рд╡्рдпाрдкाрд░ рдпुрдж्рдз рдХो рдмреЭा рд░рд╣ा рд╣ै, рдмीрдЬिंрдЧ рдЙрд╕рд╕े рдиिрдкрдЯрдиे рдХे рд▓िрдП рднाрд░рдд рд╕े рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмреЭाрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдмреЬे рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдпрд╣ рд╕ुрдЭाрд╡ рджिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдмрд╣ुрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдоुрдХ्рдд рд╡्рдпाрдкाрд░ рджोрдиों рд╣ी рджेрд╢ों рдХे рд╣िрдд рдоें рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рджोрдиों рдХो рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиा рд╣ोрдЧा।
рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЬрдм рдЪीрди рдкрд░ेрд╢ाрдиी рдоें рд╣ै, рдЯ्рд░ंрдк рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЙрд╕ рдкрд░ рд╕े рджрдмाрд╡ рдХрдо рдХрд░рдиे рдХे рдоूрдб рдоें рдирд╣ीं рджिрдЦ рд░рд╣ा। рдЙрд╕рдиे рдЪीрди рд╕े рдЖрдпाрдд рдкрд░ 200 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХा рд╢ुрд▓्рдХ рддो рдеोрдкा рд╣ी рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рдзрдордХी рднी рджी рд╣ै рдХि рдЕрдЧрд░ рдЪीрди рдмрджрд▓े рдХी рдХाрд░्рд░рд╡ाрдИ рдХрд░рддा рд╣ै, рддो 267 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рдХा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╢ुрд▓्рдХ рднी рдеोрдкा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдЪीрди рдХो рдЕрднी рд╕рдордЭौрддे рд▓ाрдпрдХ рднी рдирд╣ीं рдоाрди рд░рд╣ा। рдЯ्рд░ंрдк рдХा рддाрдЬा рдмрдпाрди рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╡ाрд╢िंрдЧрдЯрди рдЕрднी рдЗрд╕ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдпुрдж्рдз рдХो рдФрд░ рдмреЭाрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдЪीрдиी рд╕ाрдоाрди рдкрд░ 500 рдЕрд░рдм рдбॉрд▓рд░ рддрдХ рдХा рд╢ुрд▓्рдХ рд▓рдЧाрдиे рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рдЧрдИ рд╣ै। рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд▓ рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдЗрддрдиी рд╣ी рд░рдХрдо рдХा рдЪीрдиी рд╕ाрдоाрди рдЖрдпाрдд рдХिрдпा рдеा। рдЪीрди рдкिрдЫрд▓े рдХुрдЫ рд╕рдордп рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдпрд╣ рдХрд╣ рд░рд╣ा рд╣ै рдХि рдкрд╢्рдЪिрдоी рджेрд╢ рдЬिрд╕ рддрд░рд╣ рд╕े рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдгрд╡ाрджी рдиीрддिрдпों рдХो рд▓рдЧाрддाрд░ рдмреЭाрддे рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं, рдРрд╕े рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХो рдЕрдкрдиा рд╕рд╣рдпोрдЧ рдмреЭाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╡ुрд╣ाрди рд╕рдо्рдоेрд▓рди рдоें рдЪीрди рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдиे рддрд░्рдХ рджिрдпा рдеा рдХि ‘рдПрдХ рдЕрд░рдм рд╕े рдЬ्рдпाрджा рдЖрдмाрджी рд╡ाрд▓े рджो рджेрд╢ों рдФрд░ рдЙрднрд░рддी рд╣ुрдИ рдмाрдЬाрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХे рд░ूрдк рдоें рдЪीрди рдФрд░ рднाрд░рдд рдмрд╣ुрдз्рд░ुрд╡ीрдп рдЖрд░्рдеिрдХ рд╡ैрд╢्рд╡ीрдХрд░рдг рдХी рд░ीреЭ рд╣ैं।’ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рднी рдХрд╣ा рдеा рдХि рджुрдиिрдпा рдХे рд╣рд░ рд╣िрд╕्рд╕े рд╕े рдЧрд░ीрдмी рдФрд░ рд╡िрд╖рдорддा рдоिрдЯाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдРрд╕ी рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдиी рд╣ोрдЧी, рдЬिрд╕рдоें рд╕рднी рджेрд╢ рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдХрд░ рдЕрдкрдиी рднूрдоिрдХा рдиिрднा рд╕рдХें।
рд╡ैрд╕े рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдпрд╣ рд╡िрдЪाрд░ рдирдпा рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХे рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╣िрдд рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं, рдЗрд╕рд▓िрдП рджोрдиों рдХो рдЕрдм рдПрдХ рд╕ाрде рдХाрдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। 90 рдХे рдкूрд░े рджрд╢рдХ рдоें рднाрд░рдд-рдЪीрди рдХी рд╕ीрдоा рд╡ाрд░्рддाрдПं рдЗрд╕ी рд╕ोрдЪ рдХे рддрд╣рдд рд╣ोрддी рд░рд╣ीं। рдФрд░ рдЗрд╕ी рд╕ोрдЪ рдХे рддрд╣рдд рд░ूрд╕-рднाрд░рдд-рдЪीрди рдХी рдд्рд░िрдкрдХ्рд╖ीрдп рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рднी рдЙрднрд░рддी рджिрдЦी। рдм्рд░िрдХ्рд╕ рдХे рдкूрд░े рд╕ंрдЧрдарди рдХे рдкीрдЫे рднी рдХрд░्рдИ рддрд░рд╣ рд╕े рдпрд╣ी рд╡िрдЪाрд░ рджिрдЦाрдИ рджिрдпा। рдЗрд╕ी рджрд╢рдХ рдоें рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рд╡िрд╢्рд╡ рдоंрдЪों рдкрд░ рдкрд╢्рдЪिрдоी рд╣рд╕्рддрдХ्рд╖ेрдк рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдПрдХ рд╕ुрд░ рдоें рдмोрд▓рддे рд╣ुрдП рднी рджिрдЦाрдИ рджिрдП। рдЦाрд╕рдХрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рдкрд░्рдпाрд╡рд░рдг рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдХे рд╕рдордЭौрддों рдоें। рд▓ेрдХिрди рд╣ाрд▓ рдХे рд╡рд░्рд╖ों рдоें рджोрдиों рджेрд╢ों рдХी рдпрд╣ рд╕ाрдЭेрджाрд░ी рдХुрдЫ рдХрдордЬोрд░ рдкреЬрддी рджिрдЦी, рдХ्рдпोंрдХि рдмीрдЬिंрдЧ рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдХो рдирдЬрд░рдЕंрджाрдЬ рдХрд░рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рддाрдХрддों рд╕े рд░िрд╢्рддे рдЧांрдардиे рдХी рдУрд░ рдмреЭрдиे рд▓рдЧा।
рдЕрдЧрд░ рдЖрдЬ рдЪीрди рдлिрд░ рд╕े рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдоुрдж्рджों рдкрд░ рднाрд░рдд рдХे рд╕ाрде рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣ोрдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рддो рд╕िрд░्рдл рдЗрд╕рд▓िрдП рдХि рдЙрд╕े рдПрд╣рд╕ाрд╕ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдкрд╢्рдЪिрдо рдХी рд╕ोрдЪ рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдЙрд╕рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЪीрди рдХो рдРрд╕े рд╕рд╣рдпोрдЧी рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рд╣ै, рдЬो рдЗрди рдЪुрдиौрддिрдпों рд╕े рдЙрд╕े рдЙрдмाрд░ рд╕рдХे। рдЗрд╕ рдХाрдо рдоें рд░ूрд╕ рдЙрд╕рдХा рдмрд╣ुрдд рдЕрдЪ्рдЫा рдорджрджрдЧाрд░ рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा, рдХ्рдпोंрдХि рд╡рд╣ рдЕрднी рддрдХ рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╡िрд╢्рд╡ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдирд╣ीं рдмрди рд╕рдХा рд╣ै рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕े рдЙрд╕рдХे рд░िрд╢्рддे рднी рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ैं। рдЬрдмрдХि рднाрд░рдд рдЕрднी рднी рдРрд╕ी рдЙрднрд░рддी рд╣ुрдИ рдЖрд░्рдеिрдХ рддाрдХрдд рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХी рд╡िрд╢्рд╡ рд╕्рддрд░ рдкрд░ рд╕ाрдЦ рд╣ै рдФрд░ рдкрд╢्рдЪिрдо рд╕े рдЙрд╕рдХा рд╕рд╣рдпोрдЧ рднी рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд╣ै। рдирдИ рджिрд▓्рд▓ी рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рдзрдордХी рдХे рдмाрдж рднी рдк्рд░рдоुрдЦ рджेрд╢ों рд╕े рд░िрд╢्рддे рдмрд░рдХрд░ाрд░ рд░рдЦрдиे рд╡ рд░ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рд░рдХ्рд╖ा рд╕ौрджे рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ рджिрдЦाрдпा рд╣ै।
рднाрд░рдд рдФрд░ рдЪीрди рдХे рдмीрдЪ рдкिрдЫрд▓े рджो рджрд╢рдХ рдоें рдХрдИ рдмреЬे рдорддрднेрдж рдЙрднрд░े рд╣ैं, рдЬो рд░ाрддोंрд░ाрдд рдЦрдд्рдо рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдирд╣ीं рд╣ैं। рджोрдиों рджेрд╢ों рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдЙрди рдорд╕рд▓ों рдХो рд▓ेрдХрд░ рднी рд╕рдЪेрдд рд╣ै, рдЬो рд░िрд╢्рддों рдХी рд╕्рдеिрд░рддा рдоें рдЖреЬे рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдкिрдЫрд▓े рд╕ाрд▓ рдбोрдХाрд▓ा рдоें рдЪीрди рдХी рдЖрдХ्рд░ाрдордХрддा рдФрд░ рдлिрд░ рдЪीрди-рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрд▓िрдпाрд░े рдХे рдоुрдж्рджे рдкрд░ рднाрд░рдд рдиे рд╕ाрдл рдХрд░ рджिрдпा рдеा рдХि рд╡рд╣ рдХिрд╕ी рднी рддрд░рд╣ рдХे рджрдмाрд╡ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕ рд╕рдордп рдЬрдм рдЪीрди рдЕрд▓рдЧ-рдерд▓рдЧ рдкреЬ рд░рд╣ा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХी рдирдЬрд░ рдоें рднाрд░рдд рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмреЭ рд░рд╣ा рд╣ै। рдпрд╣ рдРрд╕ा рдоौрдХा рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рднाрд░рдд рдХो рдлाрдпрджा рдЙрдаाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
(рдпे рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЕрдкрдиे рд╡िрдЪाрд░ рд╣ैं)
https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-349-18796-6
Dear sir/madam,
The Dept. of Defence & Strategic Studies Bapu PG College Pipiganj Gorakhpur is going to organise ICSSR sponsored two days National seminar on 8-9 dec 2018 on topic "SOCIAL MEDIA AND NATIONAL SECURITY ". Kindly send your full paper in M S Word. New Time Roman in English and Kurti dev 10 in hindi before 15 November 2018 on email id. Ksbpgc@gmail.com and bapupgc@gmail.com
The sub-theme of Seminar are-
1. Social Media and Terrorism
2. Communical violance and National Security
3. War and Social Media
4. Cyber crime and Social Media
5. Social Media and Human Security
6. Challenges in monitoring Social Media
Dr. S.P.L. Srivastava Principal
Dr. Karunendra Singh Convener
9453481250
Dr. Sunil Kumar Prasad Organising Secretary 9140546232
рдоिрдд्рд░ो, рд╣рдо ' рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि ' рд╡िрд╖рдп рдкрд░ ISBN рдЕंрдХिрдд рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХрд░े рдЬा рд░рд╣े рд╣ै। рдЗрд╕ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкुрд╕्рддрдХ рдоें рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рдХे рдк्рд░рдЦ्рдпाрдд рдордиीрд╖ी, рд╕ंрд╕्рдХृрддिрдХрд░्рдоी, рд╕ाрд╣िрдд्рдпрдХाрд░, рд╕рдоाрдЬрд╕ेрд╡ी, рд╡िрд╖рдп рд╡िрд╢ेрд╖рдЬ्рдЮ, рд╢िрдХ्рд╖ाрд╡िрдж, рд╢ोрдзрдХрд░्рддा рдЖрджि рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз рдкेрдкрд░ рднेрдЬ рд╕рдХрддे рд╣ै।
*рд╡िрд╕्рддृрдд рдиिрдпрдо рдиिрд░्рджेрд╢*
рд╢ोрдз рдЖрд▓ेрдЦ рдоाрд▓рд╡ी, рдиिрдоाреЬी, рдмुрди्рджेрд▓ी, рдмрдШेрд▓ी, рдЫрдд्рддीрд╕рдЧреЭी, рдоेрд╡ाреЬी, рдвूंрдвाреЬी, рдоाрд░рд╡ाреЬी, рд╣ाреЬौрддी, рдЕрд╡рдзी, рдм्рд░рдЬी, рдХौрд░рд╡ी, рдоैрдеिрд▓ी, рднोрдЬрдкुрд░ी, рд╣рд░िрдпाрдгрд╡ी, рд╣िрдоाрдЪрд▓ी, рдбोрдЧрд░ी, рдХрд╢्рдоीрд░ी, рдкंрдЬाрдмी, рд╕िंрдзी, рдЧुрдЬрд░ाрддी, рдорд░ाрдаी, рдУреЬिрдпा, рдХोंрдХрдгी, рдмांрдЧ्рд▓ा, рдЕрд╕рдоिрдпा, рддрдоिрд▓, рдХрди्рдиреЬ, рдорд▓рдпाрд▓рдо, рддेрд▓ुрдЧु, рддुрд│ु, рдкूрд░्рд╡ोрдд्рддрд░ рднाрд░рдд рдЖрджि рд╕рд╣िрдд рджेрд╢ाрди्рддрд░ рдХे рд╡िрд╡िрдз рд▓ोрдХांрдЪрд▓ों рдХे рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп/рд▓ोрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦ рдХрд░ рд▓िрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╡िрд╡िрдз рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕рдоुрджाрдпों, рдпрдеा рднीрд▓, рднिрд▓ाрд▓ा, рдмाрд░ेрд▓ा, рд╕ंрдеाрд▓, рдЧोंрдб, рдоुंрдбा, рдЦрдб़िрдпा, рд╣ो, рдмोрдбो, рдЦाрд╕ी, рдЧрд░ाрд╕िрдпा, рдоीрдгा, рдЙрд░ांрд╡, рдмिрд░рд╣ोрд░, рд╕рд╣рд░िрдпा, рдХोрд░рдХू, рдмैрдЧा, рдЕрдмूрдЭрдоाреЬिрдпा рдЖрджि рдХे рд╕рд╣िрдд рджेрд╢-рджेрд╢ाрди्рддрд░ рдХे рдоौрдЦिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें рд╢ोрдз рдкेрдкрд░ рддैрдпाрд░ рдХрд░ рднेрдЬ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдкुрд╕्рддрдХ рдХे рд╡िрдЪाрд░рдгीрдп рдЙрдк рд╡िрд╖рдп:*
1, рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें,
рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
2, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рдиाрдЯ्рдп, рдиृрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрдЧीрдд рд░ूрдк: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
3, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рдЪिрдд्рд░, рд╢िрд▓्рдк рдФрд░ рдЕрди्рдп рдХрд▓ाрднिрд╡्рдпрдХ्рддिрдпाँ: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
4,
рд▓ोрдХ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
5, рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
6, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп-рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рднूрдоंрдбрд▓ीрдХрд░рдг рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें
7, рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд▓ोрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
8, рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
9, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп: рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдФрд░ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕рди्рджрд░्рдн рдоें
10, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рд╕рдоाрдЬ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди
рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд▓ोрдХ рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдПँ, рдпрдеा рд╕ंрдЬा, рдоाрдЪ, рд╣ीреЬ, рдЧрдгрдЧौрд░, рдоांрдбрдгा, рдЪिрдд्рд░ाрд╡рдг, рдЫрд▓्рд▓ा, рдкाрд░рд╕ी рдЖрджि।
11, рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдФрд░ рдоौрдЦिрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕рди्рджрд░्рдн рдоें
12, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рдЬ्рдЮाрди - рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдк्рд░ौрдж्рдпोрдЧिрдХी
рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рдФрд░ рд╡िрдХाрд╕ рдХे рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
13, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди
14, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рдХрд▓ा, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдоूрд▓्рдп
15, рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдФрд░ рдоूрд▓्рдп рдЪेрддрдиा
16, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп: рдкाрд░िрд╕्рдеिрддिрдХीрдп рдЕрдз्рдпрдпрди
17, рдоूрд▓्рдпों рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рд▓ोрдХ рдПрд╡ं рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп, рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдФрд░ рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा
18, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдЦाрдирдкाрди, рд╕ौंрджрд░्рдп рдк्рд░рд╕ाрдзрди рдФрд░ рдЬीрд╡рди-рд╢ैрд▓ी рдХे рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп
19, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рднाрд╖ाрдПँ: рд╡्рдпाрдХрд░рдгिрдХ рдФрд░ рднाрд╖ाрд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди
20, рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╢рдм्рдж рд╕рдо्рдкрджा рдФрд░ рд╢рдм्рджрдХोрд╢
21, рд░ाрдЬрднाрд╖ा рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рднाрд╖ा рд╣िंрджी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рд▓ोрдХ рднाрд╖ाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा
22, рд▓ोрдХ рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рд╕ाрде рдоीрдбिрдпा рдХा рдЕрди्рддрд░ाрд╡рд▓рдо्рдмрди
23, рд▓ोрдХ рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоें рдоीрдбिрдпा рдХी рднूрдоिрдХा
24, рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें рд▓ोрдХ рдПрд╡рдо् рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдФрд░ рд╕ंрд╕्рдХृрддि: рдкрд░рдо्рдкрд░ा рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
25, рдмाрд▓ рд▓ोрдХ рдФрд░ рдЬрдирдЬाрддीрдп рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХे рд╡िрд╡िрдз рдЖрдпाрдо
26, рд▓ोрдХ рдФрд░ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि : рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдкрд░िрдк्рд░ेрдХ्рд╖्рдп рдоें
рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рд▓िрдЦे рдЕрдкрдиे рд╢ोрдз рдкрдд्рд░ рдИрдоेрд▓ nksihag202@gmail.com рдкрд░ 30 рдирд╡рдо्рдмрд░ 2018 рддрдХ рдк्рд░ेрд╖िрдд рдХрд░ें।
рд╢рдм्рдж 1500-2000 рддрдХ
*рд╢ुрд▓्рдХ:- рдкुрд╕्рддрдХ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХे рдмाрдж рд╣рдорд╕े рдпा рдк्рд░рдХाрд╢рди рд╕े рдЦрд░ीрдж рдХрд░ рд▓े । рдЗрд╕ рдкुрд╕्рддрдХ рдХा рд╕рдо्рдкाрджрди рдЧुрд░ु рд╡ рд╢िрд╖्рдп рдХрд░ेрдЧे।
рд╕рдо्рдкрд░्рдХ рд╕ूрдд्рд░ 8708822674
рд╡्рд╣ाрдЯ्рд╕рдк 9466532152
рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рд╕ंрдШ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी 94рд╡ीं рд╡рд░्рд╖рдЧांрда рдкрд░ рд╕рднी рдХा рд╣ाрд░्рджिрдХ рдЕрднिрдиंрджрди.........
** рд╡िрдЬрдпा рджрд╢рдоी **
*рдк्рд░ाрдЧैрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕рдордп рдоें рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдоां рджुрд░्рдЧा рдХा рдк्рд░ाрдХрдЯ्рдп।
*рд░ाрд╡рдг рдкрд░ рд░ाрдо рдХी рд╡िрдЬрдп ।
*рдкांрдбрд╡ों рдХी рдЕрдЬ्рдЮाрддрд╡ाрд╕ рд╕рдоाрдк्рддि рдкрд░ рд╢рд╕्рдд्рд░ рдЧ्рд░рд╣рдг
рдЖрджि рдШрдЯрдиाрдПं рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ैँ ।
* рд╡рд░्рддрдоाрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╕्рд╡рдпंрд╕ेрд╡рдХ рд╕ंрдШ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдЕрддि рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
--- 1925 рд╕े рдЕрдм рддрдХ рд╕ंрдШ рдиे рдЕрдкрдиे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдХो рджेрд╢ рдХे рдХोрдиे-рдХोрдиे рдоें рд▓े рдЬाрдиे рдоें рд╕рдлрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЕрдиेрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП рд╣ैं। рдпрдеा--
* 1947 рдоें рджेрд╢ рдХे рд╡िрднाрдЬрди рдХे рд╕рдордп рд╣िंрджुрдУं рдХी рд░рдХ्рд╖ा рд╡ рд╢рд░рдгाрд░्рдеिрдпों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा।
*1962 рдоें рдЪीрди рдХे рдЖрдХ्рд░рдордг рдХे рд╕рдордп рд╕ैрди्рдп рдмрд▓ों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा , рджिрд▓्рд▓ी рдХी рдЯ्рд░ैрдлिрдХ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕ंрднाрд▓рдиा।*77 рдоें рдЖрдкाрддрдХाрд▓ рдоुрдХ्рдд рдХрд░ाрдХрд░ рдкुрдиः рджेрд╢ рдоें рд╕्рд╡рд╕्рде рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ।
* рд░ाрдо рдоंрджिрд░ рдХे рдЖंрджोрд▓рди рдХो рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкреЬाрд╡ рддрдХ рд▓े рдЬाрдиे рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा ।--рдЖрджि
***рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдЧ्рд░рдгी рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдиेрдХ рд╕ंрд╡рдардиों рд╡ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдпрдеा
-рдЕрдЦिрд▓ рднाрд░рддीрдп рд╡िрдж्рдпाрд░्рдеी рдкрд░िрд╖рдж
- рд╡िрдж्рдпा рднाрд░рддी
-рд╡рдирд╡ाрд╕ी рдХрд▓्рдпाрдг рдЖрд╢्рд░рдо
-рд╡िрд╢्рд╡ рд╣िंрджू рдкрд░िрд╖рдж
рдЖрджि рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рд╡ рд╕ंрдЪाрд▓рди рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рд╕рд╣рдпोрдЧ।
------ рдЗрд╕ рдХाрд░рдг рд╕े рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рдЕрдиेрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди рджृрд╖्рдЯिрдЧोрдЪрд░ рд╣ो рд░рд╣े рд╣ैं । рдЕрдж्рдпрддрди рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рд╡ рджрд▓ рдХрд▓ рддрдХ рд╣िंрджू рд╕ंрд╕्рдХृрддि рдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рддे рдеे ,рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдХो рд╣िंрджू рдХрд╣рдиे рдоें рднी рд╕ंрдХोрдЪ рдХрд░рддे рдеे , рдЖрдЬ рд╡े рд╕рднी рди рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиे рдХो рдЧрд░्рд╡ рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рд╣िंрджू рдХрд╣ рд░рд╣े рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╕рднी рджेрд╡ी рджेрд╡рддाрдУं рдХे рдоंрджिрд░ों рдХी рд░ाрдд рджिрди рдкрд░िрдХ्рд░рдоा рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं । рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╕ंрдХेрдд рдоिрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै рдХी рдХुрдЫ рд╡рд░्рд╖ों рдкूрд░्рд╡ рдЬो рд╣िंрджू рдЕрдкрдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рдкूрдЬा рдкрдж्рдзрддि рд╡ рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХो рдЫोрдб़ рдХрд░ рдЖрдЬ рд╡िрд░ोрдз рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं рд╢ाрдпрдж рдХрд▓ рд╡े рднी рдЙрд╕ी рдк्рд░ाрдЪीрди рдкूрд░्рд╡рдЬों рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░рдиा рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХрд░ рджें ।
рдЕрддः рдЖрдЗрдП рд╕ंрдШ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рд╕рдХ्рд░िрдп рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддे рд╣ुрдП
*1857 рдХे рдкूрд░्рд╡ рдХा рднाрд░рдд ---------
*рдЬрдм рдЕрдлрдЧाрдиिрд╕्рддाрди, рдкाрдХिрд╕्рддाрди, рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢, рддिрдм्рдмрдд , рдмрд░्рдоा, рд▓ंрдХा рдЖрджि рднाрд░рдд (рд╣िंрджुрд╕्рддाрди) рдХे рдЕंрдЧ рдеे ।
*рдЬрдм рджुрдиिрдпा рдХे рд╕рдордЧ्рд░ рдЙрдд्рдкाрдж рдоें рдПрдХ рдЪौрдеाрдИ рднाрд░рдд рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рдеा ।
*рдЬрдм 300 рдЖрдмाрджी рдкрд░ рдПрдХ рд╡िрдж्рдпाрд▓рдп рд╣ोрддा рдеा рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ाрдХ्рд╖рд░рддा рдеी।
*рдЬрдм рдЬ्рдЮाрди -рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдЙрдж्рдпोрдЧ ,рдХрд▓ा ,рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдЖрджि рдоें рднाрд░рдд рдЕрдЧ्рд░рдгी рдеा ।
рдЙрд╕ी рднाрд░рдд рдХो рдЖрдЬ рдХे рд╕рдоाрдЬ рдХो рдЫुрдЖрдЫूрдд рдФрд░ рдЬाрддि рд╡िрд╣ीрди рдмрдиाрдХрд░ , рдкुрдиः рдЙрд╕ी рдЙрдЪ्рдЪ рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ рд▓े рдЬाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ें ।।
।।рднाрд░рдд рдоाрддा рдХी рдЬрдп।।

































